Thursday, December 16, 2021

रत्न कोणते वापरू ?

रत्न कोणते वापरू?


ज्योतिष शास्त्राचा अभ्यास झाला की हे असे प्रश्न आपल्याला सर्रास विचारले जातात. आपण कुंडली/ पत्रिका पाहून भविष्यकथन करतो, त्यात वास्तुशास्त्र, रत्नशास्त्र, तांत्रिक उपाय यांचा विस्तृत अभ्यास नसतो. त्या गोष्टी सखोलपणे वेगळ्या शिकाव्या आणि अभ्यासाव्या लागतात याची अनेकांना जाणीव नसते. कोणी भाबड्या विश्वासाने तर कोणी खोचकपणे त्याबाबत प्रश्न विचारतात. माझा रत्नशास्त्राचा अभ्यास नाही हे कबूल करूनही समोरचा जातक जेव्हा त्याला अमुक रत्न वापरण्यास सांगितले आहे असे सांगतो आणि ते ६-८-१२ स्थानाशी निगडीत ग्रहाचे असते तेव्हा मात्र मला सांगणाऱ्याची कमाल वाटते. 
आपल्यातले दोष कमी करण्यापेक्षा गुणांची वाढ करण्याकडे आधी लक्ष द्यावे असे माझे मत आहे. जसे एखादी रेषा लहान करायची तर तिच्या शेजारी दुसरी मोठी रेष काढणे हा उपाय रास्त होतो तसेच गुणवर्धन झाल्याने दोषांचे उच्चाटनसुद्धा योग्य प्रकारे होते. हाच प्रकार पत्रिकेत लागू करावा.. ...
उत्तम ग्रह किंवा पत्रिकेतील लग्नेश, व कोनस्थानाचे स्वामी सुस्थितीत असतील तर त्यांच्या रत्नाला अग्रक्रम द्यावा (त्या ग्रहांचे दुसऱ्या राशीचे स्थान विचारात घेऊन) त्यानंतर दशमेशाचा विचार बघावा तसेच जातकाची नेमकी काय समस्या आहे , दशा व गोचर काय दर्शवते आहे हेदेखील पाहणे तितकेच महत्वाचे. 
पुष्कराज हे रत्न काही हानी करत नाही, ते सगळ्यांना चालते हा एक गैरसमज फार रुढ होतो आहे. 
हे सारे पाहून पुन्हा कोणतेही रत्न हे आयुष्यभरासाठी उत्तम फलदायी नसते. याकरता रत्न वापरूच नये असे मात्र नाही , योग्यवेळी योग्य प्रयत्नाने नक्कीच फायदा घ्यावा. त्याबरोबरच त्याच्या मर्यादा आणि नियमसुध्दा जातकापर्यंत पोचले पाहिजेत. जमल्यास जातकाला उपासनेस उद्युक्त करावे. 
उपासनेचा प्रसार करणे ही  भगवत्सेवाच आहे. 

©️ज्योतिष शास्त्री प्रज्ञा तिखे
स्व अभ्यास

Wednesday, February 10, 2021

नवीन घर कधी होईल?



 #CASESTUDY 

नवीन घर कधी होईल? 

या प्रश्नाकरिता  मी माझ्या सोयीने अशी वेळेची कुंडली मांडली. 

दि 3/01/2020 वेळ 20:57 कर्क लग्न 

L चंद्र  S बुध  R गुरु D शुक्र L* बुध 

आधी घराचा योग आहे का बघू . 

4 चा सब 4,11,12 चा कार्येश असून तो मंगळाशी संबंधित असेल तर वास्तू होते, प्रश्न कुंडलीत सब वक्री ग्रहाच्या नक्षत्रात नको. 

4 चा सब शुक्र 6/4,11 न स्वामी व उप न स्वामी दोन्ही मं 4/5,10 (मार्गी)

4{ शुक्र, मं , रवी, बुध , केतू

11{ राहू, रवी, बुध , केतू, शुक्र

12{ चंद्र, बुध 

चालू दशा बुध , तो 4,11 चा कार्येश असून रुलिंग मधे आहे. हे रहाते घर विकून नवीन घर घेणार , त्यामुळे दशा विचारात 3,5,10 पण असणे आवश्यक आहे. 

बुध 5/3,12 न आणि उप न स्वामी शुक्र 6/4,11 म्हणून बुध दशेत घर होणार हे नक्की. अंतर्दशा मंगळाची 4/10/2020 पर्यंत. मंगळ रुलिंग मध्ये नाही पण 4/5,10 - शनी 6/7,8 - बुध 5/3,12 असा कार्येश घराच्या बाबतीत त्याला महत्व आहे, तसेच पुढील राहू अंतर्दशा त्यादृष्टीने पूरक नाही असा विचार करून मंगळाच्याच दशेत काम होईल असा निर्णय घेतला. रुलिंग मध्ये 2 वेळा येणारा बुध काहीतरी गडबड करणार असे वाटत होते , पण "ऑक्टोबर अखेर पर्यंत काम होईल" यावर जातकाचे समाधान झाले. सब शुक्र असल्याने उत्तम सुविधांनी युक्त असे ठिकाण असेल असे सांगितल्यावर अजूनच खुश झाले. त्याप्रमाणे झाले देखील. आता बुधाने काय केले बघू. यांच्या घराचा विक्री व्यवहार बुध -मं -रवी या कालावधीत पूर्ण झाला. नवीन घरात resale चा असूनही काही काम काढले होते त्यामुळे मधला एक ते दीड महिना ते ओळखीच्या एकांकडे भाड्याने राहिले आणि ऑक्टोबर अखेर स्वतःच्या घरात प्रवेश केला. नवीन घर मिळाले ती सोसायटी Gym , Play area अशा सोयी असलेली आहे. 

माझे मात्र उगाचच कौतुक झाले. 

घटस्फोट कधी होईल?

 # CASE STUDY 

घटस्फोट कधी होईल? 

एका स्त्रीने हा प्रश्न विचारून तिचे birth details पाठवले होते. आधी पत्रिकेत घटस्फोटाचे योग आहेत का ते बघू. 

7 चा सब बुध (मिथुन) 11/3 न स्वामी गुरु (वृषभ) 10/5,9 सब चंद्र 8/12 

म्हणजेच बुध 2,11आणि 8 चा सुद्धा कार्येश आहे. एकापेक्षा जास्त विवाहाचे योग आहेत. 7 चा सब 3 चा कार्येश होत असेल तर legal divorce होतो, तो नियमदेखील लागू होतो. 

दशा शुक्र 16/10/2031 पर्यंत . शुक्र 10 न स्वामी रवी 11/1,2 सब केतू 8/9,5 नवम भावाच्या दशा - अंतर्दशा मध्ये डिवोर्स चा निकाल लागतो. त्याचे कार्येश ग्रह पाहू. 

9} गुरु, राहू, मंगळ , बुध , रवी / आणि शनीची दृष्टी आहे. 

निकाल कधी लागेल ? हे मी दि 4/10/2019 16:14 ला पाहिले त्यावेळेचे L शनी S केतू(गुरु) R गुरु D शुक्र L* राहू 

चालू दशा शुक्र-राहू-गुरु 22/10/19 पर्यंत. पुढे शनी प्रत्यंतर 12/4/2020 शनी रुलिंग मध्ये आहे, यावरून निकालाला वेळ लागेल. पुढे बुध रुलिंग मध्ये नाही म्हणून त्या दशेचा विचार सोडला. केतू दशा 14/9/20-17/11/20 या कालावधीत आहे. केतू रुलिंग मधेपण आहे. त्याचे कार्येशत्व:- 

केतू 8/5,9 न स्वामी बुध 11/3 सब गुरु 10/5,9 

केतू 3,9,11 या महत्वाच्या भावांचा कार्येश होतो आहे यावरून हा कालावधी सांगितला. प्रश्न पाहिला त्यापासून हा कालावधी बराच पुढचा होता. यामुळे त्या बाईंना साशंकता होतीच , पण त्यांच्या काही वैयक्तिक तर कधी सरकारी कारणांमुळे तारीख पे तारीख पडत अखेर 20 सप्टेंबर 2020 दरम्यान काडीमोड कायदेशीररित्या पार पडला. 

आता द्वितीय विवाहाच्या भाकिताबद्दल wait and watch धोरण आहे. 







Sunday, February 7, 2021

मृत्यूयोग



 #CASE STUDY 

मृत्यूयोग 

कोरोनामुळे अनेकांना आपला जीव गमवावा लागला. या आजाराची दहशत अजूनही पूर्ती सरलेली नाही पण हळूहळू सगळं पूर्ववत होत आलंय . ज्यांच्या जिवलगांना याचा फटका बसला त्यांना मात्र याचा सल बोचत राहील. दि 20/08/2020 ला माझ्या मैत्रिणीचा फोन आला की तिच्या वडिलांना थोडा ताप आला असून हॉस्पिटलमध्ये नेत आहे पण कुठे admit करून घेत नाहीत; म्हणाली "पहिल्यांदाच या कोरोनाची भीती वाटत आहे. बाबा बरे होतील ना?" मी तिला थोडा धीर देऊन योग्य त्या गोष्टी करण्यावर भर दयायला सांगितलं आणि काही वेळाने वेळेची कुंडली मांडली. काकांशी माझाही चांगलाच परिचय होता. त्यांचे वृषभ लग्न आणि मूळ नक्षत्रातला चंद्र अष्टमात आहे एवढंच लक्षात होतं. पत्रिकेचा विचार पुढीलप्रमाणे. :-

20/08/2020.  11:32.  तूळ लग्न 

लग्नाचा सब शुक्र 9/8,1 -राहू (मिथुन) 8/9,12 -रवि 10/11 

शुक्र सब पातळीवर 11 दर्शवत होता. सबचा न स्वामी केतू कस्पमध्ये 2 या मारक स्थानात असून त्याचा राशिस्वामी गुरु वक्री होता. एकंदर परिस्थिती अवघड होती. चंद्र त्यावेळी शुक्राच्या पूर्वाफाल्गुनी म्हणजेच काकांच्या ' संपत' नक्षत्रात होता. एकूण पत्रिकेतील ग्रहस्थिती पाहून मी चंद्राच्या नक्षत्र भ्रमणावर लक्ष दिले. मूळ जन्मनक्षत्र असता रवी, मंगळ व गुरुची नक्षत्रे अनुक्रमे विपत, प्रत्यर व वध नक्षत्रे येतात(नक्षत्र गोचर) जन्मनक्षत्रदेखील फार शुभ मानले जात नाही. तसेच मूळ नक्षत्र मूळ पदावर आणते असा विचार मनात आला आणि त्या नक्षत्रावरच हे पुन्हा मूळ स्वरूपात , अनंतात असतील असे वाटले. त्यावरून तारीख काढली आणि यांच्यासाठी 29-30 ऑगस्ट हे दिवस अवघड असतील असे वाटले. दि 29/08/2020 रोजी पहाटे 1:00 वा. वामन जयंती व परिवर्तिनी एकादशी या तिथीला हि निस्पृह व्यक्ती परलोकात परावर्तित झाली असे कळले.


 





 


Saturday, July 11, 2020

लेखमालिका ६

लेखमालिका ६

मागील लेखात आपण पत्रिकेतील प्रथम ते षष्ठ भावांवरून काय पाहतात ते बघितले. आता पुढील भावांचा विचार करू

७) सप्तम भाव :- हे कायदेशीररीत्या बंधनाचे स्थान आहे. त्यामुळे life partner, business partner , ज्यांच्याशी कायदेशीर वाद होतात त्या व्यक्ती म्हणून चोर/ कोर्टकज्जे यातील दावेदार तसेच नोकरी करतो ती संस्था/ मालक या गोष्टि पाहिल्या जातात. विवाहासंबंधी सर्व गोष्टि, जोडीदाराचा स्वभाव ; वयातील अंतर वगैरे. व्यापार व व्यवसायास पूरक स्थान आहे. भागीदार- त्याचा स्वभाव, भागीदारीचा कालखंड. षष्ठ व सप्तम भावाची सामाईक दशा असते (पुढील लेखांमधे दशा म्हणजे काय ते समजेल) तेव्हा Court casesचे प्रसंग येतात.
खंडीत प्रवास, द्वितीय संतती, गुप्तशत्रुचे भय , आजार व मृत्युसंदर्भात देखील हा भाव विचारात घेतला जातो (कारण याला मारक स्थान असे म्हणतात.)

८) अष्टम भाव :- सर्वात जास्त अशुभ व नुकसानकारक स्थान. सर्व प्रकारचे नुकसान, तोटे भरून न येणारी हानी, आर्थिक नुकसान, मुख्य विरोध, बदनामी, खोटे आरोप, तळतळाट लागणे इ.
आजार, आयुष्य मर्यादा, अपमृत्यू, आत्महत्या, अवयव निकामी होणे, भाजणे, गर्भपात, खून, हल्ला , बलात्कार यांचा विचार.
या भावातून जरी धन मिळत असले तरी त्यासाठी काहीतरी गमवावे लागते. पूर्वजांचे धन, बेवारशी धन, मृत्युपत्राद्वारे- दत्तक गेल्याने मिळणारे धन, विमा, हुंडा, स्त्रीधन, लाचलूचपत , खंडणी याद्वारे मिळणारे धन.
Surgeons, engineers, auditors, विषारी पदार्थ-प्राणी, त्यापासून औषधे बनवणारी संस्था/ कर्मचारी, शस्त्रक्रियेची हत्यारे, दारुगोळा, बंदुका, काळी विद्या - Insurance agents/companies, Fire brigade, कत्तलखाने, न्हावी, खाटिक.
स्मशान- तेथील कर्मचारी, जन्ममृत्यू नोंदणी कार्यालय, मृत्युचे कारण व त्यावेळची परिस्थिती.

९) नवम स्थान :- सर्व धर्मीय धर्मस्थळे, न्यायालये, तेथील कर्मचारी व त्यासंबंधित लोकं i.e. lawyers, solicitors etc. Trusts चा विचार होतो. दूरचे, परदेश प्रवास, PhD सारखे उच्चशिक्षण, प्राचार्य, कुलगुरू इ.
पूर्वपुण्याई, मोठे धर्मग्रंथ, आध्यात्मिक संस्था, ज्योतिषशास्त्र, साक्षात्कार, ग्रंथ प्रकाशन, आकस्मिक मिळणारी मदत वगैरे. पितृसौख्य ( In KP) अनोळखी/ परदेशी व्यक्ती, मोठया जाहिराती, दूर प्रवासी संस्था Air Travel Co. सरकारमधील बदल यांचा विचार होतो.

१०) दशम स्थान :- कर्मस्थान. जातक नोकरी करेल की धंदा याचा बोध या स्थानावरून होतो. नोकरीचे क्षेत्र, पदोन्नती/ पदावनती, निलंबन, बदली, उद्योग-धंदयातील यशापयश, कोणत्या प्रकारचा व्यवसाय करावा इ.,  Name & fem, manager, IAS/IPS Officers, सरकारी कर्मचारी, राष्ट्रपती- पंतप्रधान, मंत्री, खासदार, नगरसेवक, राजकारण, स्थावर मिळकत यांचा विचार होतो.
** जातक कोणत्या प्रकारचा व्यवसाय/ नोकरी करेलयासाठी दशम भावाबरोबरच द्वितीय भाव ( स्वकष्टार्जित कमाई) , षष्ठभाव ( दैनिक कष्ट) याचा एकत्रित विचार करावा.

११) एकादश स्थान  :- यालाच लाभ स्थान असेही म्हणतात. जातकाच्या सर्व इच्छापूर्तीचे स्थान. सर्व प्रकारची आवक, पुनर्मिलन, निवडणुकीतील यश, संततीशी पटणे याचा विचार होतो.
मोठे भावंड, मित्र परिवार, दूर गेलेली व्यक्ती परत येणे, तुरुंगातून सुटका होणे, हॉस्पिटलमधून घरी येणे या गोष्टि पाहिल्या जातात. हे षष्ठाचे षष्ठ स्थान आहे त्यामुळे एखादया आजाराचा प्रादूर्भाव होणेदेखील लाभेशाच्या दशा-अंतर्दशेत दिसून येते. तसेच चतुर्थाचे अष्टम स्थान असल्याने मातेचा वियोग दर्शवते.

१२) द्वादश स्थान :- याला व्यय स्थान असे म्हणतात. मोक्ष, त्याग, एकांत/अज्ञातवास, विरक्ती, परदेश-लांबचे प्रवास, परदेशी संस्था व दूतावास यांचा विचार होतो. हे स्थान जातकाचा पराभव दाखवते. सर्व प्रकारचे खर्च/ दानधर्म, गुंतवणूक व त्यामुळे होणारा खर्च , जातकाची खर्चिक वृत्ती, दिवाळखोरी, हाॅस्पिटल व तेथील वास्तव्य हे दिसते. हा भाव डाॅक्टरांना लाभदायी व पोषक आहे.
तुरुंगवास, फसवणूक, गुप्तसंस्था, गूढविद्या, जादूटोणा, पिशाच्चबाधा, आत्मविश्वासाचा अभाव, मृत्यु- स्मशान, जंगले, वन्य श्वापदे, ढोंगी व्यक्ती, निद्राभंग, पादत्राणे यांचा विचार या भावावरून होतो.


अशारितीने आपण कोणत्या भावावरून काय काय पाहिले जाते ते बघितले. पत्रिका पाहताना कशासंबंधी बघतो आहोत त्या अनुषंगाने या भावांचा तर्क बुद्धिने विचार करायचा , भावेश काय सांगतो ( म्हणजे त्या भावात येणाऱ्या राशीचा स्वामी. पुढे विस्ताराने बघू) चालू महादशा- अंतर्दशा कोणत्या आहेत (या दशा पत्रिकेत दिलेल्या असतात. आपण त्या कशा काढल्या जातात हे पण पाहणार आहोत.) गोचर ग्रह ( म्हणजे आत्ता चालू ग्रह कोणत्या राशीत/भावात आहेत ते) या सगळ्याचा विचार करून फलादेश वर्तवला जातो. हे सगळे सवयीने आणि अनुभवाने पटापट जमू लागते.
पुढील पोस्ट मधे ग्रहांचा विचार करूया.


ज्योतिष शास्त्री प्रज्ञा तिखे.

Friday, June 12, 2020

लेखमालिका ५

लेखमालिका ५
मागील लेखात आपण १२ ग्रह , त्यांचे स्वामी कोणते?, राहू-केतु याबद्दल थोडी माहिती घेतली. आपणबघितले की पत्रिकेत १२ भाग असतात ते स्थिर आहेत , त्यात येणारे ग्रह आणि राशीमुळे प्रत्येक पत्रिका ही वेगळे भाकीत वर्तवणारी असते. हे (भाग ) भाव स्थिर म्हणजे काय; तर प्रत्येक पत्रिकेतील एखाद्या स्थानावरून ज्या गोष्टि पाहिल्या जातात त्या सरसकट सारख्या असतात, उदाहरणार्थ प्रत्येकच पत्रिकेतील प्रथम स्थानावरून त्या व्यक्तीच्या शारिरीक ठेवणीबद्दल आडाखा बांधला जातो, पंचम स्थानावरून प्रथम संततीचा विचार होतो किंवा जोड़ीदाराविषयी विचार करताना सप्तम स्थान बघतो वगैरे. नेमके कोणत्या स्थानावरून कशाकशाचा विचार होतो हे आता आपण पाहूया. त्या आधी खालील फोटोत पत्रिकेमधे हे भाव कशा क्रमाने येतात (anti clockwise) ते बघून घ्या.


इथे जे आकडे लिहिले आहेत ते भावांचे ( स्थानांचे) आहेत, राशींचे नाहीत हे लक्षात ठेवा. तुमच्या पत्रिकेत यापेक्षा कदाचित वेगळा क्रम तुम्हाला दिसेल; कारण त्यात राशींचे क्रमांक लिहिले आहेत जे आपण मागील लेखात पहिले. आता प्रत्येक भावावरून काय पाहतात हे बघूया.
१) प्रथम भाव :- याला ' लग्न' भाव म्हणतात. कोणत्याही घटनांचा विचार करताना हा भाव विचारात घेतात. या भावावरुन जातकाची वैचारीक / बौद्धिक पातळी, स्वभाव गुणदोष, मनाचा कल, आरोग्य, आयुर्दाय, चरित्र, नेतृत्व, प्रयत्नातील यशापयश, दुसऱ्यावर पडणारी छाप पाहीली जाते. 

२) द्वितीय भाव :- द्वितीय स्थानावरुन डोळे, त्यांचे सौंदर्य/ दोष, तोंड- दात (म्हणून) खाण्यापिण्याची आवड पाहतात. वाणीचे स्थान असल्याने विचार प्रकट करण्याची क्षमता, आवाजातील माधुर्य / जरब, बोलण्याची पद्धत, गायन विद्या, वाचा-दोष, वक्तृत्व, (बोलण्याच्या कलेशी निगडीत व्यवसाय म्हणून) विक्रेते यांचा विचार होतो. कुटुंबस्थान असल्याने कौटुंबिक सौख्य, धनस्थान असल्याने स्वकष्टार्जित धन , किमती वस्तु, ज्यांचे रोख पैशात सहज रूपांतर करता येते अशा वस्तु, आर्थिक व्यवहार करणाऱ्या संस्था यांचा विचार होतो. 
द्वितीय विवाहाचा विचार या स्थानावरून होतो. पोशाख, निरीक्षण दृष्टि , स्मरणशक्ती व कल्पनाशक्तीचाही विचार होतो. 

३) तृतीय भाव :- कुंडलीतील या स्थानावरून जास्तीत जास्त बाबी पाहिल्या जातात. तृतीय स्थानावरून धैर्य- भित्रेपणा, मानसिक बैठक, आशा- निराशावाद, विशिष्ठ विषयाचा बौद्धिक कल, छोटे प्रवास, वास्तु बदलणे, नोकरीत बदली वगैरे. कोणतेही agreements, छापील / लिखित मजकूर, पत्रलेखन ते साहित्यलेखन सर्व प्रकार, मुलाखती, जामिन राहणे, लेखन साहित्य, प्रसिद्धि माध्यमे ( audio / video / printed) सर्व. All transport and communication medias.  वरील सर्व बाबींसंबंधी वस्तू तसेच नोकरी वा व्यवसाय करणाऱ्या व्यक्ती किंवा संस्था, भाषातज्ञ, भाषांतरकार वगैरे या भावावरुन बघतात. शेजारी व त्यांचे सौख्य/ त्रास, लहान भावंडांपासून मिळणारे सुख-दु:ख या स्थानावरुन कळते. 

४) चतुर्थ भाव :-  यावरून आई, शिक्षण, घर, वाहन, जमिन, जागा, शेती यांचा विचार होतो. शिक्षण (प्राथमिक) त्याचा दर्जा वगैरे. सुखस्थान म्हटले जात असल्याने सर्व प्रकारची सुखसोयीची साधने उदा. फ्रिज, AC, mixer etc. वाहनौख्य, वाहनविषयक व्यवसाय, शेती व तत्संबंधी व्यवसाय, सर्व द्रव पदार्थ, पाण्याचे साठे हे पाहीले जाते. आयुष्यातील उत्तरार्ध हे स्थान दर्शवते. 

५) पंचम भाव :- संतती संबंधित सर्व काही. सर्व प्रकारच्या कला, गायन- वादन, करमणूक साधने (नाटक/ चित्रपट इ.) त्यातील कलाकार व त्या संबंधित सर्व साहीत्य. कला व्यवसाय म्हणून स्विकारणे वगैरे. 
प्रेमप्रकरणासंबंधी सर्व काही जसे प्रेमाचे स्वरूप, यशापयश, फसवणूक, विवाहबाह्य संबंध वगैरे. मैदानी खेळ व त्याचे साहित्य. फुलझाडे, नर्सरी, वैद्यकशास्त्र. पुर्व जन्माचे सुकृत, आध्यात्मिक साधना, शिष्य व लहान मुले, पाळणाघरे या साऱ्याशी निगडीत स्थाने व व्यवसाय. आरोग्याच्या दृष्टिने चांगले स्थान आहे. 

६) षष्ठ स्थान :- हे सर्वात उच्च दर्जाचे धनस्थान आहे. Bank balance, नोकरी, पगार, नोकरीचा कालावधी, व्यवहारातून मिळणारा लाभ, कर्ज, overdraft facility, उसने दिलेले पैसे मिळणे, परदेशाकइून कर्ज मिळणे इ., निवडणूका, Court cases, शर्यतीत विजय, स्पर्धा परिक्षेतील यश- अपयश, आजार- त्याचे स्वरूप, कालावधी, त्यामुळे येणारे व्यंग, साथीचे रोग, कामगार/ नोकर वर्ग, त्यांच्याकडून होणारे लाभ- हानी, कामगार संघटना, त्यांचे संप. शत्रु- त्याची ताकद. पाळीव प्राणी, त्यांच्याशी संबंधित जागा इ.
Pathology labs, catering-hotel/mess service etc., सफाई खाते याही गोष्टिंचा विचार या स्थानावरून होतो. पष्ठेश बलवान असल्यास एकच व्यवसाय पिढीजात असतो. हे मातुल घराण्याचे स्थान आहे त्यामुळे मामा मावशी यांचेकडून मिळणारे सुख इथून पाहतात.

पुढील लेखात आपण पुढील ६ भावांविषयी जाणून घेऊ.


Tuesday, June 9, 2020

लेखमालिका ४

नमस्कार!
मागील लेखांमधुन आपण पंचांगाची ५ अंगे कोणती? , पंचांग कसे वाचायचे हे पाहिले. आता पत्रिका म्हणजे काय ते पाहू.
पत्रिका म्हणजे काय ?
जातकाच्या जन्मवेळी , जन्मस्थळी तयार केलेला ग्रहस्थितीचा नकाशा.
आता तुम्हाला माहितीच असेल कि पत्रिकेत एकूण १२ भाग असतात. यातील प्रत्येक भाग ज्याला आम्ही " भाव" असे संबोधतो त्यावरून मानवी जीवनाशी निगडीत अशा गोष्टिंचा संबंध जोडलेला आहे. तर प्रत्येक पत्रिकेत हे १२ भाव, १२ ग्रह, आणि १२ राशी असतात. आधी आपण १२ राशी कोणत्या आणि त्यांचे स्वामी ग्रह कोणते हे बघू. खाली क्रमानुसार राशी आणि त्यासमोर त्यांचे स्वामी दिले आहेत.
१) मेष -- मंगळ
२) वृषभ - शुक्र
३) मिथुन - बुध
४) कर्क -- चंद्र
५) सिंह -- रवि
६) कन्या - बुध
७) तुळ -- शुक्र
८) वृश्चिक- मंगळ
९) धनु -- गुरु
१०) मकर - शनि
११) कुंभ -- शनि
१२) मीन -- गुरु 

आता राशी १२ आणि स्वामी ग्रह ७ आहेत. राहू , केतू , हर्षल , नेपच्यून , प्लुटो या ग्रहांना राशींचे स्वामीत्व नाही. राहू - केतू यांच्याकडे नक्षत्रांचे स्वामित्व मात्र आहे. राहू-केतू हे वास्तविक ग्रह नाहीत. ते छेदनबिंदू आहेत. म्हणजे चंद्र पृथ्वीभोवती आणि पृथ्वी सूर्याभोवती भ्रमण करते हे तर आपल्याला माहितीच आहे. या दोघांच्या भ्रमणकक्षा एकमेकांना जिथे छेदतात ते बिंदू म्हणजे राहू-केतू . अर्थात हे बिंदू भ्रमणकक्षेबरोबर स्वतःदेखील स्थान बदलतात, म्हणजेच हे चलित छेदनबिंदू आहेत. तर असे हे एका अर्थी काल्पनिक ग्रह असले तरी त्यांना पत्रिकेतील फलिताच्या दृष्टिने खूप महत्व आहे. हर्षल, नेपच्यून हे ग्रहदेखील फलिताच्या बाबतीत कलाटणी/ वेगळे वळण देणारे होतात असे म्हणल्यास चुकीचे ठरणार नाही. प्लुटो हा ग्रह सामाजिक जीवनावर परिणामकारक ठरतोच, वैयक्तिक पत्रिकेतही इतर ग्रहांबरोबरचे योग परिणाम करताना दिसतात.
आता या राशी-ग्रह-भाव यामधे आपण प्रथम भावांविषयी जाणून घेणार आहोत कारण भाव fix आहेत , त्यात नंतर आपण वेळ- स्थळ यांचा विचार करून रास आणि सर्वात शेवटी ग्रह मांडतो. तर पुढील लेखात १२ भावांवरून काय पाहिले जाते हे बघूया.
खाली आपली सूर्यमाला आणि राहू-केतूचा भ्रमणमार्ग असे फोटो तुमच्या माहितीकरता देत आहे.



ज्योतिषशास्त्री प्रज्ञा तिखे
केपी अभ्यासक


लेखमालिका ३

४)  योग :- 
२७ योग हे रवि व चंद्र यांच्या कुंडलीतील अंतरावर अवलंबून असतात. जेव्हा रवि व चंद्र यांच्या एकूण भोगांची बेरीज ८०० कला असते तेव्हा एक योग पूर्ण होतो. ८०० कला म्हणजेच १३°|२०' म्हणजेच दर १३ अंश २० कलानी एक योग तयार होतो. थोडक्यात रवि (आत्मा) व चंद्र (मन) आत्मा + मन यांच्या संयोगाने जीव जन्मतो असे आपण म्हणतो म्हणूनच पत्रिकेत जन्म कोणत्या योगावर झाला आहे हे महत्वाचे आहे. २७ योगांची नावे पुढीलप्रमाणे :-
१) विष्कंभ २) प्रीती ३) आयुष्मान ४) सौभाग्य ५) शोभन ६) अतिगंड ७) सुकर्मा ८) धृति ९) शूल १०) गंड  ११) वृद्धि १२) धृव १३) व्याघात १४) हर्षद १५) वज्र १६) सिद्धि १७) व्यतिपात १८) वरियान १९) परिघ २०) शिव २१) सिद्ध २२) साधय २३) शुभ २४) शुक्ल २५) ब्रह्मा २६) ऐंद्र २७) वैधृति.

जन्म कुंडलीत ज्या योगावर जन्म झाला आहे त्यावरून जातकाचे स्वभाव गुणधर्म , त्याची एकंदर वागणूक आपल्याला कळु शकते. २७ योगांपैकी ९ योग ज्योतिषीय दृष्ट्या अशुभ आहेत. ते पुढीलप्रमाणे :-
१)विष्कंभ २) अतिगंड ३) शुल ४) गंड ५) व्याघात ६) वज्र ७) व्यतिपात ८) परिघ ९) वैधृति

५) करण :-
“तिथ्यर्ध करणम् ।” तिथीचा अर्धा भाग म्हणजे करण. चंद्र १२ अंश गेल्यावर एक तिथी पूर्ण होते तर ६ अंश गेल्यावर एक करण होते. मुहूर्तशास्त्रात याचा वापर होतो. करणे २ प्रकारची असतात १) चर २) स्थिर
१) चर करणे :- १) बव २) बालव ३) कौलव ४)  तैतिल. ५) गरज ६) वणिज ७) विष्टी
यातील विष्टि करण हे सर्व कार्यास वर्ज्य आहे.
२)  स्थिर करणे :- कृष्ण चतुर्दशी च्या उत्तरार्धात शकुनी, अमावस्या पुर्वार्धात चतुष्पाद, उत्तरार्ध नाग करण आणि शुक्ल प्रतिपदा किंस्तुघ्न करण असे क्रमाने ही करणे येत असल्याने यांना स्थिर करणे म्हणतात. ही अशुभ करणे असल्याने शुभ कार्यास वर्ज्य आहेत.

आता पंचांगाची ५ अंगे कोणती हे आपल्याला कळलं, ते पंचांगात कसं पहायचं हे थोडक्यात बघू. खाली फोटो दिलाच आहे, त्यातील ५ जून चे पंचांग आपण वाचूया . वरिल आडव्या ओळीत संवत्सर नाम, उत्तरायण ग्रीष्मऋतु ज्येष्ठ शुक्लपक्ष अशी माहिती आहे. पहिला रकान्यात ति वा म्हणजे तिथी, वार (शुक्ल १५ म्हणजे पौर्णिमा) पुढे क मि  म्हणजे कलाक (तास) मिनिटे २४।४२ ही समाप्तीची वेळ असते. रात्री १२/४२ मिनिटांनी पौर्णिमा  संपून कृष्ण प्रतिपदा सुरु होईल. अनुराधा नक्षत्र १६ । ४३ म्हणजेच दु ४।४३ ला संपून पुढील ज्येष्ठा नक्षत्र सुरू होईल. याप्रमाणे पुढील योग, करण याचे रकाने वाचावेत. शेवटच्या मोठया रकान्यात त्या दिवसाची आणखी माहिती , कधी सुर्याचा नक्षत्रबदल असल्यास , काही व्रतांची माहीती असते.




टिप :- योगांविषयी अधिक माहिती माझ्या blog वरील ' शास्त्री अभ्यास ' या lable मधील माहीती वाचू शकाल.
पुढील लेखात पत्रिकेशी थेट संबंधित १२ राशी, ग्रह, भाव यांचा अभ्यास सुरु करू या.

या आधीचे लेख तसेच इतर ज्योतिषविषयक लेख वाचण्यासाठी follow करा https://pradnyaastro.blogspot.com

ज्योतिष शास्त्री प्रज्ञा तिखे
केपी अभ्यासक

Friday, June 5, 2020

लेखमालिका २

३) नक्षत्र :- न क्षरति तत् नक्षत्रः
नक्षत्र म्हणजे एक ठराविक तारकासमुह जो स्वतःच्या जागेपासून ढळत नाही. पृथ्वी गोल असल्याने आपल्याला हे तारकासमूह वेगवेगळ्या ठिकाणी दिसू शकतात पण ते त्यांच्या जागी स्थिरच असतात. चंद्र ज्या नक्षत्रात असतो त्या दिवशी ते नक्षत्र असते. तुमच्या पत्रिकेत चंद्र ज्या नक्षत्रात आणि चरणात असतो ते तुमचे जन्म नक्षत्र असते आणि ते ज्या राशीत येते ती तुमची रास असते. एकूण २७ नक्षत्रे आहेत. (खरंतर २८, अभिजित हे नक्षत्र मुहूर्त प्रकरणात विचारात घेतात. पण "राशीचक्रात" त्याचा विचार होत नाही.) एका नक्षत्राचे ४ भाग केले जातात ज्याला चरण असे म्हणतात. असे २७ नक्षत्रांचे एकूण १०८ भाग होतात. [ यावरून लक्षात येईल की नक्षत्र अभ्यास किती मोठा आहे ते.] हे १०८ भाग कसे असतात?त्यांचा कुंडलीत कसा उपयोग करतात? हे आपण पुढे पाहणार आहोत. आत्ता या २७ नक्षत्रांचे स्वामी कोणते ग्रह आहेत ते पाहूया म्हणजे तुमच्या पत्रिकेतला कोणत्या ग्रहाचा तुमच्या मानसिकतेवर अंमल आहे हे तुम्हाला पाहता येईल .




एका नक्षत्राचे ४ भाग करतात आणि एकूण नऊ भाग मिळुन एक रास तयार होते. खाली अवकहडा चक्राचा फोटो दिला आहे त्यावरून ही विभागणी तुमच्या लक्षात येईल. यातच प्रत्येक नक्षत्राचे दान, आराध्यवृक्ष, नाड, तत्व, संज्ञा अशी माहितीदेखील आहे. याचा फलिताच्या वेळी तसेच जातकाला उपाय सांगताना उपयोग केला जातो.


Thursday, June 4, 2020

लेखमालिका १

नवअभ्यासकांचे स्वागत !


मागील लेखात सांगितल्याप्रमाणे आपण हे शास्त्र जाणून घ्यायचा प्रयत्न सुरु करु या. 
ज्योतिष अभ्यासकांसाठी ‘पंचांग’ अतिशय महत्वाची पुस्तिका आहे. पंचांगाची ५ अंगे पुढील प्रमाणे १) तिथी २) वार ३) नक्षत्र ४) करण ५) योग 
याव्यतिरिक्तदेखील पंचांगात दर पानावर लग्नसमाप्ती कोष्टक, ग्रहांची क्रांती- योग, तसेच त्यांचे राशीतील अंश-कला- विकला थोडक्यात प्रत्येक ग्रहाची गती, नक्षत्र चरण समाप्ति, दिनविशेष आणि विवाह-मुंज आदी मुहूर्ताच्या तारखा हे असते. (हे सगळे आपण हळूहळू पुढे थोडे गणित शिकलो की मग पाहू.) तर आता प्रथम या पाच अंगांचा विचार करू या. त्यापुर्वी पंचांगाच्या मुखपृष्ठावर पहा. “स्वस्ति श्रीमनृपशालिवाहन शके १९४२ शार्वरिनाम संवत्सर” म्हणजे आपण शालिवाहन राजाने सुरु केलेले शक (कालमापन पद्धत) वापरतो. यात एकूण ६० संवत्सर आहेत. ६०वे संवत्सर संपले की पुन्हा पहिले सुरू होते. त्यातले आत्ता ३४वे शार्वरी संवत्सर चालू आहे. २०२१ च्या चैत्र प्रतिपदेला ( पाडव्याला) प्लव हे संवत्सर चालू होईल आणि त्याप्रमाणे दरवर्षी पुढचे. शेवटचे अक्षय संवत्सर झाले की पुन्हा पहिले प्रभवपासून पुढे सुरू होईल. प्रत्येक संवत्सराचे फल ( परिणाम) पंचांगात वर्णन केलेले असतात. ( खाली संवत्सरांच्या क्रमवार यादीचा फोटो दिला आहे. )
१) तिथी - मराठी वर्षाचे १२ महिने आपल्याला माहितच आहेत. हे म्हणजेच चांद्रमास. यात २ पक्ष/ पंधरवडे असतात. शुक्ल प्रतिपदा ते पौर्णिमा हे १५ दिवस म्हणजे शुक्ल पक्ष आणि त्यापुढचे अमावस्येपर्यंतचे १५ दिवस कृष्ण / वद्य पक्ष. चंद्र - सुर्य अगदी शेजारी असतात तेव्हा अमावस्या असते. या स्थितीपासूनद चंद्र १२ अंश पुढे गेला कि एक तिथी पूर्ण होते. चंद्राची दैनिक गती साधारणत: ११-१४ अंश असते. तिथींचे ५ प्रकार सांगितले आहेत. 
नंदा तिथी - १,६,११ आनंद देणाऱ्या तिथी
भद्रा तिथी - २,७,१२ कल्याणकारक तिथी
जया तिथी - ३,८,१३ जय देणाऱ्या तिथी
रिक्ता तिथी - ४,९,१४ रिक्त/ कमी करणाऱ्या तिथी ( या तिथी अशुभ असतात. आवर्जून चतुर्थीला शुभदिवस म्हणून वाहनखरेदी वगैरे केली जाते , त्यापेक्षा कर्ज फेडणे वगैरे करावे.)
पूर्णा तिथी - ५,१०,१५ या शुभ असतात. 
२) वार  - उदयात् उदयं वार: |
याचा अर्थ सुर्योदयापासून दुसऱ्या दिवशीचा सुर्योदय म्हणजे एक वार. जगात सगळीकडे वारांची नावे सारखी आहेत जी भारतीय गणितज्ञ आर्यभट्ट यांनी दिली आहेत. दिवसाच्या प्रत्येक तासावर पुन्हा विशिष्ठ ग्रहाचा अंमल असतो ज्याला होरा असं म्हणतात. सुर्योदयावेळी ज्या ग्रहाचा होरा असतो त्याचे नाव त्या दिवशीच्या वारास दिले जाते. हे होरे कसे ठरवले जाताात हे आपण ग्रहांची गती कशी असते हे पुढे पाहू त्यावेळी सांगेन. 




ज्योतिषशास्त्री प्रज्ञा तिखे
केपी अभ्यासक

Wednesday, June 3, 2020

लेखमालिका

नमस्कार ! 
‘ज्योतिष’ हा विषय अनेकांच्या जिव्हाळ्याचा असतो. कोणी ज्ञानाच्या आधारे शास्त्र म्हणून अभ्यास करेल, कोणाचा ‘निदान माझी पत्रिका मला कळली पाहीजे’ असा दृष्टिकोन असेल तर कोणीतरी मुलांचे विवाह गुणमेलन शिकून घेऊ असा विचार करत असेल. हे गूढ शास्त्र आहे त्यामुळे अनेकजण कुतूहलापोटी याकडे ओढले जातात असंही असेल. तर अशांसाठीच एक लेखमालिका लिहिण्याचा हा प्रयत्न. यात पंचांग , राशी-ग्रह- नक्षत्र-भाव याविषयी माहीती, पत्रिका कशी मांडतात, कशी वाचतात, बेसिक गणित याबद्दल step by step शिकू या. [पंचांग जवळ ठेवावे] काही वेळा गरज पडल्यास फोटो/ व्हिडिओ पोस्ट केले जातील. कोणाला यातील गणित विषयाची भीती म्हणून शिकत नसतील तर कोणी  ‘काहीतरी नको ते माहीती होईल’ या विचारानी लांब रहात असतील. पण हा अभ्यास खरंच काय असतो? किती असतो? याचा अंदाज घेऊ या. आठवड्यातून  दोन वार हे लेख येतील. आता You Tube च्या जमान्यात लेखमालिका कोण वाचणार असं नक्कीच वाटेल; पण आवश्यकता वाटल्यास तुम्ही हे लेख save करु शकाल . हा कोणताही अभ्यासक्रम नाही त्यामुळे परिक्षाही नाही, पण लिहीलेल्या लेखाबद्दल तुमचे प्रश्न/ शंका जरूर विचारू शकता. त्यासाठी मेसेंजर आहेच; पण “सुप्रभात/ शुभरात्री” करणाऱ्यांना ब्लाॅक केले जाईल. 
माझ्या blog वर देखील हे लेख उपलब्ध असतील, तो follow  करून एकत्रित लेख वाचता येतील. Blog Link - https://pradnyaastro.blogspot.com
ही पोस्टदेखील अर्थातच नावासकट शेअर करु शकता.    

ज्योतिषशास्त्री प्रज्ञा तिखे.   
केपी अभ्यासक

Sunday, May 24, 2020

परदेशातील कायमचे वास्तव्य

परदेशातील कायमचे वास्तव्य :-
परदेशगमनासाठी प्रामुख्याने ३, ७, ९, १२ या स्थानांचा विचार केला जातो. ही सर्व प्रवासाची स्थाने आहेत. तृतीय स्थान देशांतर्गत प्रवास दर्शवते. नवम स्थान दुरचे प्रवास, व्यय स्थान अतिदूरचे तर सप्तम स्थान हे दशमाचे दशम स्थान असल्याने उदयोग- व्यवसायानिमित्त केल्या जाणाऱ्या प्रवासासाठी विचारात घेतले जाते. परदेशातील दीर्घकाळ वास्तव्य व नागरिकत्व यासाठी व्यय व भाग्य स्थान बलवान असायला हवे. यासाठी कारक ग्रह गुरू , राहु व चंद्र यांचा विचार प्रमुख्याने होतो. शुक्र हा ग्रह विमान प्रवासाचा कारक मानला जातो. या ग्रहांचा गोचरीने कारक स्थानांशी संबंध येतो त्यावेळी परदेशगमनाचा योग येतो. परदेशातील कायमचे वास्तव्य अथवा तेथील नागरिकत्वाचे योग असणाऱ्या पत्रिकांमधे केंद्रातील राशी व ग्रहांचा ६, ८, १२ या स्थानांशी संबंध असतो. विशेषतः चतुर्थ स्थान जे मातृभूमी दर्शवते त्याचा व्यय स्थानाशी संबंध असतो. त्यांच्या अधिपतींच्या दशाकाळात जातकाचे परदेशात कायम वास्तव्य निश्चित होण्याकडे कल असतो. 


ज्योतिष शास्त्री प्रज्ञा तिखे.
स्व अभ्यास
शास्त्री परिक्षेस उपयुक्त.

Sunday, February 16, 2020

बीजक्षेत्र विचार

बीजक्षेत्र विचार -

कुंडलीमध्ये संततीसौख्याचा विचार पंचम स्थानावरून केला जातो. पण काही वेळेस पंचम स्थान बलवान असते, वरवर पाहता संतती योगही दिसतो पण संततीचा योग येत नाही. अशा वेळेस बीज व क्षेत्र विचार केला जातो. बीज म्हणजे पुरुषातील जीव धारणा करण्याची शक्ती , वीर्य तर क्षेत्र म्हणजे स्त्रीची गर्भधारणा शक्ती. पुरुष कुंडलीत शक्तीचा कारक रवि, वीर्याचा कारक शुक्र व संततीचा कारक गुरू यांचा विचार केला जातो.पुरुष कुंडलीत रवि + शुक्र + गुरु यांची राशी-अंश-कला यांची बेरिज करून जो बिंदू येतो त्यालाच बीज म्हणतात. बीज जर विषम राशीत व विषम नवमांशात असेल व शुभग्रह युक्त वा दृष्ट असेल तर बलवान असते. कुंडलीत बीज सम राशीत व विषम नवमांशात असेल अगर उलट असल्यास मध्यम बलवान असते. दोन्हीत सम राशीत असल्यास बीज दुर्बल असते.

स्त्री पत्रिकेत गर्भधारणा शक्तीचा कारक चंद्र , संततिकारक गुरु व रक्ताचा कारक मंगळ यांच्या राशी-अंश-कला यांची बेरिज करून जो बिंदू येतो त्यालाच क्षेत्र म्हणतात. ते जर सम राशीत व सम नवमांशात असेल तर गर्भधारणाशक्ती उत्तम असते. पण विषय राशीत असता निःसंतानता देतो. क्षेत्र बिंदूदेखील शुभग्रह युक्त वा दृष्ट असावा. पापग्रह मंगळ, शनि राहू, मांदी अगर नपुंसक ग्रहाजवळ नसावा. बीज व क्षेत्र वंध्या राशीत नसावे.  बीज व क्षेत्र बिंदूस सप्तवर्ग बलात पापराशी जास्त मिळाल्यास प्रसवफल निष्पत्ती होत नाही. 


ज्योतिष शास्त्री प्रज्ञा तिखे (संकलित) - कुंडलीची भाषा
' शास्त्री ' अभ्यासास उपयुक्त. 


Wednesday, February 12, 2020

वक्री ग्रह

वक्री ग्रह -
ग्रहांचे वक्रत्व हा वास्तविकतः एक आभास आहे. कोणताही ग्रह त्याच्या गतीने, त्याच्या कक्षेतुन सुयीभोवती भ्रमण करत असतो पण, पृथ्वीवरुन पाहणाऱ्याला , तिच्या स्वतःच्या गतीमुळे, प्रत्येक ग्रह वेगवेगळ्या राशीविभागासमोर दिसतो. कोणताही ग्रह एका राशीत असून तो पुन्हा मागे जात आहे असे दिसले म्हणजे तो वक्र होतो व त्या ग्रहाच्या गतीला वक्र गती म्हणतात .
शुभ ग्रह वक्री असता चांगली फले देतात. पाप ग्रह वकी असता चांगली फले देत नाही. बहिर्वती ग्रह रविपासून पुढे साधारण १४० अंश गेल्यावर त्यांची गती कमी होत जाऊन तो वक्री होतो. रविच्या ६- ७ - ८ स्थानातला ग्रह नेहमी वक्र स्थितीत असतो. मंत्रेश्वराने फलदिपीकेत वक्री ग्रहाची फार प्रशंसा केली आहे. बलामध्ये त्याला उच्च ग्रहाचा दर्जा दिला आहे. सारावलीकर यांचे मते शुभ ग्रह वक्र असता बलवान होतात व राजयोगासारखी फले देतात. परंतु पापग्रह वक्री असता जास्त त्रास, भ्रमंती, दुःख व अकारण प्रवास देतात. वक्र अवस्थेत ग्रहांचे किरण तेजस्वी होतात. वक्र ग्रह बलवान असतो तो संस्मरणीय फले दोन्ही तऱ्हेने देतो व ते कुंडलीतील ग्रहाची परिस्थिती, त्याचे स्वामी व इतर ग्रहांचे दृष्टियोग ह्यावर अवलंबून आहे. पाप गह वक्र असता चांगली फले देतो पण तो नीच नसावा. 
मंगळ- गुरु- शनि या ग्रहांचे वक्रत्व रविपासून पंचमात सुरु होते, ६-७-८ स्थानी ते वक्री असतात आणि नवमात ते संपते. गुरु - शनि दर वर्षी वक्र असतात. वक्रत्वानंतर स्तंभित्व हा मोठा भाग असतो. शनि वक्री व मार्गी होण्यापूर्वी ५-५ दिवस स्तंभी असतात. स्तंभत्व हा दुर्बल भाग आहे . स्तंभी काळात गोष्टी जशाच्या तशा राहतात. प्रगती होत नाही. ग्रह चांगल्या परिस्थितीत , स्वामित्वाने अगर दृष्टियोगाने शुभ असून वक्र असता अपूर्व फळे देतो. 
गोचरीमधे ग्रह वक्र होऊन दुसऱ्या स्थानात गेल्यावर त्या स्थानाची फले देतो. पाश्चिमात्यांच्या मते वक्रत्व हा ग्रहाचा दोष आहे पण हिंदू ज्योतिष्यांच्या मते वक्रत्व हे ग्रहाचे बलसाधन आहे व शुभही आहे. 
(संकलित) - कुंडलीची भाषा
' शास्त्री ' अभ्यासास उपयुक्त. 

Friday, February 7, 2020

पंचमहापुरुष योग

मंगळ, बुध , गुरु, शुक्र व शनि हे पाच ग्रह स्व अथवा उच्च राशीत केंद्रस्थानी असल्यामुळे जे योग होतात , त्यांची गणना पंचमहापुरूष योगात होते.
१) रुचक योग - मंगळ केंद्रात उच्च अगर स्वगृही असता हा योग होतो. शरीराने मजबूत, श्रीमंत , दिर्धायु, प्राचीन विद्येत निष्णात अशी या योगाची फले आहेत. मंगळाचे बलवत्ते वर या योगाचे महत्व अवलंबून आहे. हा एक राजयोग आहे. भाव व दशवर्गात मंगळ बलहीन असल्यास किंवा दृष्टि व युतीने दुषित असल्यास खरा रुचक योग होऊ शकत नाही, तो नाममात्र असतो.

२) भद्र योग - बुध ग्रहामुळे हा योग होतो. जातक विद्वान व धनवान होतो. या योगावर पापसंबंध व अस्तंगत दोष नसावा. 

३) हंस योग - पंचमहापुरूष  योगापैकी हंस योगावर गुरुची सत्ता आहे. लग्न वा चंद्रापासून गुरू केंद्रात स्व अथवा उच्च राशीत असता हंस योग होतो. जातक लोकप्रिय, नीतीमान,  धार्मिक असतो. 

४) मालव्य योग- शुक्र ग्रह केंद्रस्थानी स्व अथवा उच्च राशीत असल्यास मालव्य योग होतो. जातक श्रीमंत , संततीयुक्त, कीर्तीवान होतो. कौटुंबिक सुबत्ता व वाहनयोग असतो.

५) शशयोग - शनि ग्रहामुळे हा योग होतो. पैसा भरपूर मिळतो पण तरीही जातकाची दुसऱ्याच्या पैशावर नजर असते. 
पंचमहापुरुष योगामधील जास्तीत जास्त चार ग्रहांचे योग पत्रिकेत आढळू शकतात. जास्तीत जास्त योग असणे हे राजयोगाची फले देतात. 

Wednesday, January 22, 2020

🌼उपासनेचे महत्व🌼


🌼उपासनेचे महत्व🌼



आपले भविष्य / नशीब याविषयी प्रत्येकालाच कुतूहल , आशावाद, आणि थोडी भीतीसुद्धा असते. ' भविष्य जाणून घ्यायला गेलो आणि नेमकं काही -ve कळलं तर? त्यापेक्षा नकोच. ' असा विचार असतोच. ही पायरी ओलांडून काहीजण ज्योतिषाचा आधार घेतात. सगळं नीट असेल तर सुखावतात, (ज्योतिषी पूर्ण वाईट असं सांगतच नाहीत. तसे त्यांच्या शपथविधीतच असते.) पण काळजी घ्यायला हवी असे सांगितले तर घाबरतात . उपाय विचारले जातात. उपायांचा फायदा नसतो असं मुळीच नाही. पण माझ्या मते उपाय करणं म्हणजे आजचं मरण उद्यावर ढकलणं आहे. कर्मसिद्धांतानुसार तुमच्या कर्माचं फळ तुम्हाला आज ना उद्या भोगावच लागेल. उपाय करून तुम्ही ते पुढं ढकलता इतकंच. त्यापेक्षा उपासना हा कर्मबंधनातून सुटण्याचा एक मार्ग आहे. ती योग्यप्रकारे होण्याकरता सूरुवातीला आपल्या कुलदेवतेचा आधार घ्यावा. तिचे नामस्मरण करत जावे, वर्षातून एकदा तरी दर्शनाला जावे, ओटी भरावी. मानसपुजेचा प्रयत्न करावा आणि आपली सगळी सुख - दु:ख तिला सांगून योग्य दिशेने प्रयत्न करण्याची शक्ती मागावी. याचा नक्की फायदा होतो कारण आपली आध्यात्मिक उन्नती जिथे होऊ शकेल त्याच कुळात आपला जन्म होतो. (विवाहानंतर स्त्रियांनी सासरची कुलदेवता पुजावी.)

©️ ज्योतिष शास्त्री प्रज्ञा तिखे.
केपी अभ्यासक.
पुणे.

बालारिष्ट योग

बालारिष्ट योग-

आयुर्दाय पाहताना लग्नस्थान, लग्नेश यांचा रोगप्रतिकारशक्ती, आरोग्य, स्वभाव या दृष्टिकोनातून विचार केला जातो. आरोग्याचा कारक ग्रह रवि, मनाचा कारक ग्रह चंद्र, अष्टमस्थान व अष्टमेश तसेच आयुष्य / मृत्यू याचा कारक ग्रह शनि यांचा विचार केला जातो. या सर्वापैकी जास्तीत जास्त गोष्टी बलवान असता चांगला आयुर्दाय लाभू शकतो. ज्या प्रमाणात बिघाड झाला असेल त्या प्रमाणात आयुर्दाय कमी होणे अथवा गंडांतर येणे या गोष्टी होऊ शकतात. वरील ग्रह जेव्हा राशी गंडांत, नक्षत्र गंडांत (म्हणजेच कर्क - सिंह संधी, आश्लेषा- मधा नक्षत्र संधी, वृश्चिक - धनु संधी, ज्येष्ठा मुळ नक्षत्र संधी व मीन- मेष संधी, रेवती अश्विनी नक्षत्र संधी या भागात असतात ) तसेच तिथी गंडांत मध्ये जन्म असल्यास (म्हणजेच पंचमी- षष्ठी, दशमी- एकादशी आणि पौर्णिमा/ अमावस्या व प्रतिपदा असता ) मृत्यूसारखी स्थिती उद्भवू शकते.  वय वर्षे १२ पर्यंत मृत्यू अथवा गंडांतर येणे, पत्रिकेत चंद्र ग्रहणयुक्त (राहू-केतूने युक्त) अथवा पाप ग्रहांनी युक्त किंवा दृष्ट असेल तर बालारिष्ट योग संभवतो. चंद्र बलहीन असता वयाच्या १२ वर्षेपर्यंत गंडांतर येण्याची शक्यता असते. जेव्हा आयुर्दायाचा विचार केला जातो त्यावेळेस प्रथम बालारिष्ट योगाचा व त्यानंतर अल्पायु, मध्यायु, दिर्घायु व  पुर्णायु अशा टप्प्यात केला जातो.


Friday, January 3, 2020

घरी परत कधी येणे होईल?

Case Study # १

घरी परत कधी येणे होईल?
माझ्या एक मैत्रीणीला तिच्या कंपनीतर्फे रशियाला जाण्याची संधी मिळाली. घरी आठ वर्षांची मुलगी, तिची शाळा, परीक्षा पुन्हा रोजचं स्वयंपाकपाणी हे सगळं सासूबाईंवर टाकून जाणं खरतर अवघड होतं, पण घरच्यांनी पाठिंबा दिला आणि ती निश्चिन्त झाली. तिथे जायचा दिवस पक्का झाला. दि २२ जानेवारी २०१८ ला ती विमानात बसली. पुढे मार्च महिना संपत आला तरी तिच्या परतीविषयी काही हालचाल कंपनी कडून दिसेना. तुमचं काम सगळ्यांना आवडतंय अजून १५ दिवस तरी रहा असं म्हणू लागले. तेवढे दिवस रेटल्यावर पुढे अजून महिनाभर थांबा अशी मागणी होऊ लागली आणि मग मात्र ती घरच्या आणि मुलीच्या ओढीनं रडकुंडीला आली. शेवटी मला तिनी ' मी घरी कधी येईन गं?' असं विचारलं. त्यावेळी मी प्रवासात होते. प्रश्न कुंडली मांडून अभ्यासावी अशी साधनं नव्हती पण नशीबानी तिची जन्मकुंडली जवळ होती. (प्रवासात अभ्यासाला काही कुंडल्या जवळ ठेवायची मला सवय आहे.) म्हणून मग मी जन्मकुंडली आधारेच हा प्रश्न हाताळायचं ठरवलं.
प्रश्न वेळेचे L S R D शुक्र-  बुध - गुरु - रवि

जातकाची जन्म कुंडलीनुसार राहू महादशा मंगळ अंतर्दशा होती. ( ८/१/१८ - २७/१/१९) जातकास याच कालावधीत परदेश गमनाची संधी मिळाली तरी याच काळात मायदेशी परतणार, म्हणून विदशेचा विचार केला. राहू - मंगळ - गुरू (२९/३/१८ - २०/५/१८) गुरु रुलिंग मधे आहे.
गुरू १०/१,४ --  न स्वामी रवी ७/९  -- उ न स्वामी शुक्र ८/६,११ दृष्टी २,४,६
गुरु विदशेचा ४,११ operate होतात म्हणून गुरू विदशेत येईल. आता शक्यतो योग्य ती तारीख हवी म्हणजे सूक्ष्म दशेपर्यंत विचार केला. राहू - मंगळ - गुरू - बुध  (१२/४/१८ - २२/४/१८)
बुध ७/७,१० न स्वामी मंगळ ६/५,१२ उ न स्वामी शुक्र ८/६,११ (बुध प्रत्यंतर दशेत नाही.)
राहू - मंगळ - गुरू - केतू ( १९/४/१८ - २२/४/१८)
केतू २/२,३,१० न स्वामी रवी ७/९ उ न स्वामी शुक्र ८/६,११ (केतू प्रत्यंतर दशेत नाही.)
राहू - मंगळ - गुरू - शुक्र ( २२/४/१८ - १/५/१८)
शुक्र ८/६, ११ न स्वामी शनि १०/२,३ उ न स्वामी गुरु १०/१,४ या कालावधीत ती परत येण्याची शक्यता दिसत होती पण शुक्राचा एकदा विचार झाला आहे, म्हणून मी त्या पुढच्या रवि प्रत्यंतर दशेचा विचार केला. (१/५/१८ - ३/५/१८) रवी रुलिंग मध्ये आहे.
रवि ७/७,९ न स्वामी गुरु १०/१,४ उ न स्वामी शनी १०/२,३ शनीची दृष्टी १२, ४, ७
याच काळात घरी परतशील असं तिला कळवल्यावर ती म्हणाली की आमच्या ऑफिस ची एक टिम तीन मे रोजी येणार आहे त्यांना काम सोपवून मला कदाचित त्यापुढे आठवड्याने इथून सोडतील. मग मी चर्चा लांबवली नाही म्हणलं माझ्या अंदाजाने तुला मे महिन्यात पहिल्या दोन तीन दिवसांत येता येईल.
तिचा १ मे रोजी पहाटे "Good Morning From Pune!" असा मेसेज मिळाला.
या कालावधीत मी कृष्णमूर्ती पद्धत नव्याने शिकत होते. माझी या शास्त्रावर आणि या पद्धतीवर श्रद्धा दृढ व्हावी यासाठी भगवंताने उत्साह वाढवण्यासाठी यासाठी लागणारी  विचारांची साखळी योग्य प्रकारे जोडली असे वाटते.

Friday, December 27, 2019





........... 2019



वर्ष संपत आलं की सगळीकडे सकारात्मक विचार, सदिच्छा, नव्या आशा वगैरेचं पेव फुटतं नाही ? नवीन वर्षाचे नवे संकल्प, स्वतःची वेगळी ओळख तयार करण्याची नवी जिद्द , हे सुद्धा वर्षअखेर ठेवणीतून बाहेर काढले जातात. फेब्रुवारीपर्यंत हा उत्साह मोप असतो आणि मग हळूहळू माघाची थंडी लागल्यासारखे हे संकल्प जरा मंदावतात. मार्च- एप्रिलमधे आपल्याला ते आत कुठेतरी आठवत असतात पण आपणा त्याकडे  दुर्लक्षच करतो. कदाचित या mindset मुळेच “आधीच उल्हास , त्यात फाल्गुन मास” ही म्हण पडली असावी का? पण खरंच भिंतीवरचं calendar नवीन असतं; बाकी routine विशेष कुठे बदलते आपलं? हं, काहीजण नवीन नोकरीधंद्याला लागतात किंवा कोणाच्या आयुष्यात कोणाची सुखद entry किंवा कधी चटका लावणारी exit असा विचार थोडा बाजूला ठेऊ पण इतर विशेष बदल होत नाही हे निश्चित. तरीही नवीन वर्ष उजाडायचा आनंद केवढी असतो नाही? का असेल असे ?

सतत पुढे जायची उमेद, सतत पुढचे Plans. लहानांना मोठं व्हायचं असतं, मोठ्यांना अनुभवी व्हायचे असतं आणि अनुभव असलेल्यांना .... त्यांना ' मोठेपण ' हवं असतं. वर्ष सरत आलं की कोणी ठरवतं , " मी आता जरा स्वतःकडे लक्ष देणार" तर कोणी ठरवतं, " मी आता जरा कुटुंबाला वेळ देणार. " कोणी रागावर control ठेवणार तर कोणी पैशाचं नियोजन करणार, तरीसुद्धा पुढच्या वर्षअखेर  काहीतरी नवीन ध्येय असतंच .
एखादा तरी बदल असा करायला हवा की त्यानंतर आपल्याला कधी बदल करायची ''गरज" वाटणार नाही. आहे ते सगळं योग्य वाटेल. तो बदल म्हणजे, आहे त्या गोष्टित समाधान वाटून घ्यायला, ते appreciate करायला शिकलं पाहिजे. याचा अर्थ नवीन ध्येय ठेवायचंच नाही असं नाही बरंका ! पण जे मिळवलंय त्याबद्दल appreciation नको का ? साधं बघा ना ..... कोणी दहावी झाल्यावर भेटायला आलं की आपण विचारतो आता पुढे काय?, कोणी नवीन नोकरी लागल्याचे पेढे दिले की म्हणतो " अरे वा ! आता लग्न कधी ?" लग्न होऊन वर्ष उलटतंय नाही की गोड बातमी कधी ?
अरे पण जे आहे त्याबद्दल काय? नुसतं अभिनंदन ....? मोठ्यांचे आशिर्वादसुद्धा कसे, तर जे पाहिजेते मिळो!..... नको हो ..... जे आहे त्यात आनंद मिळो असे म्हणाना.

" ठेविले अनंते, तैसेचि रहावे" या उक्तीचा खुप चुकीचा अर्थ काढतो आपण. आपले जे मूळ रूप आहे, ते निखळ आनंदाचं आहे तसेच तुम्ही रहा असा अर्थ होतो आणि त्याकरता ते पुढे सांगतात , " चित्ति असो द्यावे समाधान ! "

प्रयत्न करू नका, ध्येय ठेऊ नका असे अजिबातच नाही, पण त्याआधी जे मिळवलंय त्याबद्दल आनंद  माना. New Year Party ही नवीन वर्षाचं स्वागत करण्यासाठी नाही तर मागच्या वर्षी मिळालेल्या यशाचं समाधान व्यक्त करायला करा. मिळालेल्या यशाचे समाधान आणि येणाऱ्या वर्षात असलेले ध्येय यांचे गोड नाते जपणे हे आपल्याच हाती आहे.


WELCOME 2020 पेक्षा THANK YOU 2019 हे जास्त दिलासादायक आहे. 




—- Pradnya Tikhe. 

Friday, November 15, 2019

उच्च शिक्षण




उच्च शिक्षण परदेशात होईल का?

हल्ली वेगवेगळ्या कारणांमुळे मुलांचा उच्च शिक्षणासाठी परदेशी जाण्याचा कल वाढला आहे. या करिता करावी लागणारी आर्थिक जुळवाजुळव, कागदपत्रांची जमवाजमव हे सर्व नियमाप्रमाणे करून, आपल्या मनावर दगड ठेऊन, कुटुंबीय नव्या दिशेने भरारी घेऊ पहात असतात.  अशा वेळी काही पालक “या साऱ्याचा योग्य तो उपयोग होईल ना?” “आपला पाल्य तिथे योग्य प्रकारे शिक्षण घेऊन ते पूर्ण करू शकेल ना?” याचा त्रयस्थपणे विचार करण्याची सजगता दाखवतात, यामध्ये त्यांचा आपल्या पाल्ल्यावर विश्वास नसतो असे मुळीच नाही, पण एकूणच आपण जी काही धडपड करीत आहोत, ती सार्थकी लागेल ना? हा विचार करुन पुढचं पाऊल त्यांना टाकावयाचे असते.  या अनुषंगाने एका मातेने तिच्या मुलीची पत्रिका पाठवली, त्याबद्दलचा हा अभ्यास.

मुळात या ठिकाणी दोन प्रश्नांचा अंतर्भाव आहे. एक म्हणजे – “मुलगी उच्च शिक्षित होईल ना?” आणि दुसरा ” हे शिक्षण परदेशात पूर्णत्वास जाईल ना?” म्हणजेच परदेश गमनाचा योग आहे ना?
      यात आधी मी शिक्षण योगाचा विचार केला. “केपी” मध्ये चतुर्थाचा सब  जर ४,९,११ पैकी भावाचा कार्येश असेल आणि मुख्यत्वे नवम स्थानाचा कार्येश असेल तर उच्च शिक्षण पूर्ण होते. या मुलीचा चतुर्थाचा सब रवि आहे.(सिंह लग्न व कुंभ राशीची ही पत्रिका) रवि हा कस्प कुंडलीनुसार दशम भावात चंद्राच्या नक्षत्रात व मंगळाच्या सब मधे आहे. यानुसार रवि पुढील भावांचा  कार्येश होतो. -१०|१  नक्षत्र स्वामी चंद्र ६|१२ सब मंगळ १०|४,९. म्हणजेच  उच्च शिक्षणाचा योग आहे.

परदेश गमनासाठी १२ चा सब ३,९,१२ भावांचा कार्येश होणे आवश्यक आहे, त्यानुसार या पत्रिकेत सब चंद्र, तो ६|१२ नक्षत्र स्वामी राहू ११|१२ आणि सब गुरू ९|५,८  असे दर्शवतो,म्हणजे परदेश गमनाची शक्यताही दिसते. १२ चा सब स्थिर राशींत असता मात्र प्रयत्न करावे लागतात.

संधी तर असतात पण त्यावेळेत उपलब्ध झाल्या तर त्याचा उपयोग असतो. याकरता दशविचार महत्वाचा, मुलीची गुरू महादशा दि १२|१२| ३० पर्यंत आहे. गुरू ९,५,८  नक्षत्र स्वामी रवि १०|१ सब चंद्र ६|१२ तर अंतर्दशा शनि ९|६,७, नक्षत्र स्वामी रवि १०|१ व उप नक्षत्र स्वामी मं १०|४,९ संपत आली होती. पुढील बुध महादशा देखील अनुकूलता दर्शवते. यामुळे नियमाप्रमाणे चालू दशा सोडून पुढे परदेशात उच्च शिक्षणाचा निश्चित योग आहे असे सांगितले. आॅक्टोबर महिन्यात तिने नव्या क्षितिजाकडे आत्मविश्वासाने भरारी घेतली. कसून प्रयत्न करणाऱ्याला ग्रहांची साथ असतेच !

Saturday, August 17, 2019

इच्छीत मुलीशी विवाह होईल का?

केस स्टडी ..

इच्छीत मुलीशी विवाह होईल का? 
हल्लीच्या युगात प्रेमविवाहाचे प्रमाण वाढते आहे.मुलामुलींचा मोकळा स्वभाव ,त्यांची जपली जाणारी मैत्री पाहिली की यापिढीच्या सामंजस्याचे कौतूक वाटते.पण जेव्हा लगनाचे विचार मनात घोळू लागतात तेव्हा मात्र मुलगा काय किंवा मुलगी काय नक्कीच सारासार विचार करुन निर्णय घ्यावा; कारण आयुष्याचा प्रश्न आहे , असा विचार करतात याला कारण ते एक पवित्र बंधन आहे.पत्रिकेवर विश्वास असला तरी प्रेम काही पत्रिका पाहून करता येत नाही. असच जरा मनाने मैत्रीची पायरी ओलांडल्यावर लग्नाबाबत ठोस निर्णय घेण्यासाठी एका मुलाने स्वत:चे आणि मुलीचेही पत्रिकेचे विवरण मला पाठवले. मुळातच पारंपारीक प्रमाणे बघता त्यांचे २४.५ गुण जुळत होते .तरी देखिल फक्त गुणांना प्राधान्य देण्यापेक्षा इतरही बाबी पहाणे गरजेचे ठरते.(खरे तर software मधे १६.५  गुण जुळतात. नाडीपाद वेध कोष्टकामुळे नाडी दोष रद्द होत असेल तर ते software मधे गणले जात नाही)
मुळ पत्रिका पाहतांना मुलाचा सप्तमाचा सब बुध.(धनु या द्विस्वभावि राशित)१२/६,९  न स्वामी रवि १/८ उप न स्वामी चंद्र ७ असे दर्शवतो. हा सब ५  दर्शवत नाही. ७ चा सब ५ चा कार्येश असेल तर प्रेम जमते तसेच ५ चा सब देखील ७ चा कार्येश असेल तर प्रेमाचे विवाहात रुपांतर होते.(हा मुलगा नक्कीच प्रेमात वगैरे नसावा.)पुढे मुलीची पत्रिका पाहिली. मुलीच्या सप्तमाचा सब गुरू असून ४/५,८  न स्वामी बुध ८/११,२ आणि उप न स्वामी शुक्र ७/३, १० दर्शवत होता. सप्तमाच्या सबने ५ दाखवले म्हणून मी पंचमाचा सबदेखील तपासला. तो होता शनि. शनि ७/६  न स्वामी गुरु ४/५,८  आणि उप न स्वामी केतु ९/४ दर्शवत होता. पत्रिका पाहिली तेव्हा तिची शनि - गुरु दशा २१/४/२०१९ ला समाप्त होणार होती. यावरून या मुलीचा प्रेमविवाह होईल असे वाटते. तसेच पुढील दशा बुधाची जो ८/११,२ न स्वामी केतु ९/४ उप न स्वामी राहू ३/१० दर्शवतो. दशास्वामी ३,९ ही स्थाने दर्शवत असल्यास त्यासंबंधी काही बोलणी होणे वगैरे ची शक्यता अधिक. त्यावरुन मुलाला तुझ्याशी पत्रिका जुळत नाही असे कळवले.
मुलाच्या पत्रिकेत ७ चा सब ६ , म्हणजे समोरच्या व्यक्तीची माघार असे दर्शवतो. त्यामुळे ही मुलगी नकार देईल आणि  तिचा लवकरच प्रेम विवाहाचा योग आहे हेदेखील सांगितले. नुकतेच जुलै महिन्यात मुलाने तिचा साखरपुडा तिच्या एका जुन्या मित्राबरोबर झाला असे कळवले.
ग्रह मानवी आयुष्यावर परिणाम करतातच आणि शास्त्राची प्रचिती येतेच. 

Sunday, July 21, 2019

२७ योग
२७ योग हे रवि व चंद्र यांच्या कुंडलीतील अंतरावर अवलंबून असतात. जेव्हा रवि व चंद्र यांच्या एकूण भोगांची बेरीज ८०० कला असते तेव्हा एक योग पूर्ण होतो. ८०० कला म्हणजेच १३°|२०' म्हणजेच दर १३ अंश २० कलानी एक योग तयार होतो. थोडक्यात रवि (आत्मा) व चंद्र (मन) आत्मा + मन यांच्या संयोगाने जीव जन्मतो असे आपण म्हणतो म्हणूनच पत्रिकेत जन्म कोणत्या योगावर झाला आहे हे महत्वाचे आहे. २७ योगांची नावे पुढीलप्रमाणे :-
१) विष्कंभ २) प्रीती ३) आयुष्मान ४) सौभाग्य ५) शोभन ६) अतिगंड ७) सुकर्मा ८) धृति ९) शूल १०) गंड  ११) वृद्धि १२) धृव १३) व्याघात १४) हर्षद १५) वज्र १६) सिद्धि १७) व्यतिपात १८) वरियान १९) परिघ २०) शिव २१) सिद्ध २२) साधय २३) शुभ २४) शुक्ल २५) ब्रह्मा २६) ऐंद्र २७) वैधृति.
जन्म कुंडलीत ज्या योगावर जन्म झाला आहे त्यावरून जातकाचे स्वभाव गुणधर्म , त्याची एकंदर वागणूक आपल्याला कळु शकते. २७ योगांपैकी ९ योग ज्योतिषीय दृष्ट्या अशुभ आहेत. ते पुढीलप्रमाणे :-
१)विष्कंभ २) अतिगंड ३) शुल ४) गंड ५) व्याघात ६) वज्र ७) व्यतिपात ८) परिघ ९) वैधृति
गणिताने योग सिध्द करण्याकरता पुढील रीत वापरावी.
(स्पष्ट चंद्र + स्पष्ट रवि ) एकूण भोग कला ÷ ८०० कला.
आता योगांची माहिती पाहू.
१) विष्कंभ :-  ००°_ १३°|२०'
हा अशुभ योग आहे. याचा अर्थ विषाचा कुंभ. जरी हा योग अशुभ असला तरी या योगावरील जातक शत्रूवर विजय मिळवणारा, बुद्धिमान,  धनवान , स्थावर मालमत्ता मिळवणारा असतो. त्याचे व्यक्तिमत्त्व लोभस असते व परिवारातील लाडका सदस्य असतो. कौशल्यपूर्ण कामे करण्यात निपुण असतो. या जातकाला कधी आर्थिक अडचणींना तोंड द्यावे लागत नाही व यांना कौटुंबिक सौख्यहि उत्तम लाभते. समाजात यांचा प्रभाव असतो. पण या योगावर कोणतीही शुभ कार्ये करु नयेत.
२) प्रीती :- १३°|२०' - २६°|४०'
हा शुभ योग आहे. नावावरूनच कळते कि या योगावर जन्मणाऱ्या व्यक्ती दिलदार स्वभावाच्या, मनमिळाऊ व आनंदी असतात. यांना प्रवासाची आवड असते. वक्तृत्व उत्तम असते. विरूध्दलिंगी व्य्क्तींबरोबर नम्र व्यवहार असतो. जोडीदाराबरोबर खूप चांगले नाते असते.  बुद्धिने चलाख असतात व यश कसे मिळवायचे याची पुरेपुर जाण असते. एखाद्या कार्यासाठी झोकून देण्याची तयारी असते. आनंदी आयुष्य जगतात.
३) आयुष्मान :- २६°|४०' - ४०°|००'
या  योगावर जन्मणाऱ्या व्यक्तिंमधील उत्तम नेतृत्वगुणामुळे ते यशस्वी होतात. ते दिर्घायु असतात. त्यांचे निर्णय सहसा चुकत नाहीत व ते सर्वमान्य असतात. उत्तम संस्कार व संस्कृती जपणारे असतात. त्यांची कष्ट करण्याची तयारी असते व कष्टाचे फळही उपभोगतात. यांना ललित कलांची आवड असते. धनवान असतात. शरीराने मजबूत व शत्रूवर मात करणारे असतात.
४) सौभाग्य :- ४०°|००' - ५३°|२०'
नावाप्रमाणेच हा शुभ आहे. या योगावरील जातकांचे बोलणे सकारात्मक व लाघवी असते. अतिशय बुद्धिमान असतात. पैसा चांगल्या मार्गाने मिळवतात. लोकांकडून यांच्या गुणांचे कौतुक होते व यांच्यात अनेक उपजत गुण असतात. सुगंधी वस्तूंची आवड असते. विरूध्द लिंगी व सुंदर व्यक्तिंचे आकर्षण असते. केटरिंगच्या व्यवसायात तसेच भागीदारीत केलेल्या व्यवसायात उत्पन्न असू शकते. घरापासून दूर वास्तव्य करु शकतात.
५) शोभन :- ५३°|२०' - ६६°|४०'
या योगावरिल जातक उत्तम बुद्धी , नीती व शुद्ध भावनेचे असतात. पण इतरांच्या चुकीच्या वागण्याचा खूप त्रास करून घेतात. जबाबदारी घेण्याची आवड असते व ती नीट पार पाडतात. यांचा जोडीदार आकर्षक व गुणवान असतो. हे थोडे आक्रमक स्वभावाचे असतात. पुत्रसंतती अधिक व संततीसौख्य उत्तम. कलात्मकतेची व अन्नपदार्थांची आवड असते. व्यवसायात यशस्वी ठरतात.
६) अतिगंड :- ६६°|४०' - ८०°|००'
हा अशुभ योग आहे. या योगाच्या जातकांना चित्रपट, संगीत, कलेची आवड असते. लोकांच्या भांडणात रस असतो . अतिशय कणखर मनाचे व धैर्यशाली असल्यामुळे सहसा कोणाच्या प्रभावाखाली रहात नाहीत. थोडे बाहेरख्याली स्वभावाचे असतात. मातेस त्रास होऊ शकतो. घराण्याला बट्टा लागेल अशी कृत्य यांच्याकडून होण्याची शक्यता.
७) सुकर्मा :- ८०°|००' - ९३°|२०'
या योगावरील जातक धनवान, नीतीमान , जबाबदार असतो. व्यावहारिक पण लोभी वृत्तीचा असु शकतो. धार्मिक गोष्टींची आवड असणारा, इतरांचा कळवळा असतो. यांच्या वागणुकिमुळे ते इतरांवर स्वतःची छाप पाडतात.
८) धृति :- ९३°|२०' - १०६°|४०'
विज्ञानाची आवड असते. अवकाश तंत्रज्ञानात रस असतो. कणखर मनाचे व स्वतःच्या मनाचा थांग न लागु देणारे असतात. सुगंधी द्रव्यांची आवड असते. वृत्ती बाहेरख्याली. योग्य विचार करून निर्णय घेतात. कौटुंबिक सौख्य लाभते व यशस्वी होतात.
९) शूल :- १०६°|४०' - १२०°|००'
हा अशुभ योग मानला जातो. या योगावर जन्मणारे जातक सत्यप्रिय व सत्कर्मी असतात. गुणवान व सुदैवी असतात. शारीरिक ठेवण लवचिक असते. उच्च विचार व चपळ असतात. ते धार्मिक गोष्टींमधे खूप ज्ञान मिळवतात पण नशीबाने पैसाहि मिळत असतो त्यामुळे इतर भौतिक इच्छाहि पूर्ण करतात. जरी असे अनेक गुण व सुखी क्षण असले तरी या योगाच्या अशुभत्वामुळे त्यांना कसलेतरी दु:ख असते. शारीरिक यातना भोगाव्या लागतात.
१०) गंड :-  १२०°|००' - १३३°|२०'
हा अशुभ योग आहे. या योगावरील जातकांचा बांधा मध्यम असतो. यांचा स्वभाव अति बडबडा, सत्यप्रिय व अभिमानी असतो. हे यांच्या तब्येतीची जास्त काळजी घेतात. यांना समाजातील वाईट गोष्टींचा सामना करावा लागतो यामुळे सुरुवातीला मानहानी, मनस्ताप यातून त्रास होतो; पण ते स्वतःच्या इच्छाशक्तीवर व कार्यतत्परतेमुळे त्यातून स्वतःला बचावतात. शारीरिक त्रास होण्याची शक्यता.
११) वृद्धी :- १३३°|२०' - १४६°|४०'
यांच्यातील सारासार विचारबुद्धी वाखाणण्याजोगी असते. कुटुंबावर प्रेम करतात व तीच त्यांच्यासाठी खरी संपत्ती असते. यांना मिळणाऱ्या संधीवर व त्यांच्यावर झालेल्या संस्कारांमुळेच ते प्रगती करतात. या योगाचा प्रभाव हा फक्त जातकावरच नाही तर त्याच्या कुटुंबावर, संततीवर देखील दिसतो. यांची शारीरिक ठेवण बांधेसूद व आकर्षक असते. बोलणे ठाम व शुद्ध उच्चार असतात.
१२) धृव :- १४६°| ४०' - १६०°|००'
यांचा स्वभाव शांत, संयमी असतो. काही वेळेस अपवित्र व दुष्ट विचार/ कृती करण्याकडे कल दिसतो पण शत्रूवर मात करतात. बोलणे ठाम व बुद्धिवादी असते. समाजातील सर्व स्तराकडुन यांना प्रेम मिळते. आपल्या स्वभावाने सर्वांना जिंकून घेतात.
१३) व्याघात :-  १६०°|००' - १७३°|२०'
हा अशुभ योग आहे. या योगावर जन्म असणाऱ्या व्यक्तींची रहाणी अस्वच्छ असते. चौर्य कर्म करणे, क्रूरपणे वागणे- बोलणे याकडे कल असतो. स्वभाव तापट व विक्षिप्त असतो. यामुळे यांचे शत्रू अधिक असतात. यांचा गुण म्हणजे एखादे काम ते स्वतःला पूर्णपणे झोकून देउन करतात. त्यांचा अनेक कौशल्यपूर्ण कामांमधे हातखंडा असू शकतो. याच गुणाच्या जोरावर ते प्रसिद्धी मिळवतात व जीवनात यशस्वी होतात.
१४) हर्षण :- १७३°|२०' - १८६°|४०'
ज्योतिषीय दृष्ट्या हा अतिशय शुभ योग आहे. या योगावरिल जातक अतिशय सुदैवी असतो. खुप सुखी व आनंदी आयुष्य यांना लाभते. सर्व शास्त्र व कलांमधे निपुण असतात. जातक बुद्धिमान व गुणवान असतो. समाजाकडून यांच्या गुणांची कदर होते व मानमरातब मिळतो.
१५) वज्र :- १८६°|४०' - २००°|००'
हा अशुभ योग आहे. या योगावरिल जातक स्वार्थी, धनवान पण कंजूस व क्रूर असतो. बोलणे गावंढळ असते. पापाचरणाकडे कल असतो. या योगाच्या गुणधर्माला अनुसरून या जातकाच्या विशेषत: बाहूंमधे बल असते. यांचा शारीरिक जोम व ताकदीमुळे यांना शारीरिक कष्टाची कामे सहज जमतात. धैर्यवान असतात व शस्त्र हाताळण्यात वाकबगार असतात. तसेच एखाद्या गोष्टीतील त्रूटी पटकन लक्षात घेतात त्यामुळे देखरेखीची कामे उत्तम करतात. यांनी इतरांच्या सकारात्मक बाजूकडे पहाणे गरजेचे असते.
१६) सिध्दि :- २००°|००' - २१३°|२०'
या योगावरिल जातकास सर्व सुखांचा उपभोग घेता येतो. धनवान, गुणवान असतात. कोणत्याही क्षेत्रात उत्तम यश मिळवतात. वृत्ती त्यागी असते. स्वतःची कामे कौशल्यपूर्णतेने करण्याच्या प्रयत्नात असतात. सामाजिक जाणीव उत्तम असल्याने गोरगरिबांना आर्थिक मदत करणे यासारखी दानधर्माची कामे करतात. तरी या जातकांना शारीरिक त्रास भोगावा लागण्याची शक्यता असते.
१७) व्यतिपात :- २१३°|२०' - २२६°|४०'
हा अशुभ योग आहे. यांना प्रत्येक कामात सतत अडथळे येतात व अपयशाचा सामना करावा लागतो. पण अपयशाने खचून न जाता त्यातून मार्ग काढण्याची यांची वृत्ती असते. सतत अडथळे आल्यानेयांचा स्वभाव थोडा क्रूरतेकडे झुकणारा होऊ शकतो. लहानपणीच त्यांच्यावर अनेक प्रसंग येतात पण तारुण्यात त्यांना हवे तसे यश मिळवतात व आनंदी राहतात.
१८) वरियान :- २२६°|४०' - २४०°|००'
या व्यक्ती इतरांच्या आयुष्यात आनंद आणतात. हा योग जातकाला आदर, पैसा मिळवून देतो. वृत्ती बढाईखोर असते. ललितकलांमध्ये स्वारस्य असते. सृजनशक्ती असते. या क्षेत्रात लवकर यशस्वी होतात. हा योग जातकास वरच्या पदावर नेणारा आहे. धर्मावर विश्वास असतो. यांच्या धैर्य व आत्मविश्वास या गुणांमुळे शत्रूच्याही मनात आदर निर्माण होईल. व्यावसायिक भागीदारालाही यांचा अभिमान असतो. पण तो कदाचित कधी व्यक्त होत नाही. धनसंपत्तीचा उपभोग घेतात.
१९) परीघ :- २४०°|००' - २५३°|२०'
हा अशुभ योग आहे. या योगावरिल जातक थोडे कद्रू स्वभावाचे, दुतोंडी , लोभी व हीन गुणी असतात. पण योगाच्या नावाप्रमाणे यांच्या ज्ञानाचा व्यासंग मात्र मोठा असतो. अध्यापन क्षेत्रात चांगला दर्जा मिळवतात. यांना साहसी, मर्दानी खेळांची आवड असते. यांना विविध विषयातील ज्ञान असते व त्यायोगे स्वतःचे व घराण्याचे नाव मोठे करतात. मृदुभाषी व प्रेमळ असतात. कौटुंबिक सौख्य लाभते.
२०) शिव :-  २५३°|२०' - २६६°|४०'
या योगावरिल जातक सात्विक, धार्मिक, तीर्थयात्रा करण्याची आवड असणारा, पुत्रसौख्य व धनसंपदा लाभते. या लोकांना भौतिक सुखात रस नसतो. पण ते निस्वार्थीपणे लोकोपयोगी कामे करतात व त्यांना समाजात मानमान्यता मिळते. शुद्ध मनाचे असतात.
२१) सिद्ध :- २६६°|४०'- २८०°|००'
या योगावरिल जातक गुप्त सल्लागार, व्यवहारकुशल व निर्मळ मनाचे असतात. या जातकांचा तंत्र- मंत्र शास्त्रावर विश्वास असतो व त्याचा ते वापर करण्यास उत्सुक असतात. विज्ञान , तत्वज्ञान, साहित्य यात यांना रुची असते. यांचा जोडीदार आकर्षक व बुद्धिमान असतो. कोणत्याही कामामागे यांचा शुद्ध हेतू असतो व त्यांना त्यांच्या चांगल्या कामांसाठी आपोआपच प्रसिद्धी मिळते.
२२) साध्य :- २८०°|००' - २९३°|२०'
या योगावर जन्मणारे जातक त्यांच्या विषयात उत्तम ज्ञान असते व कर्तव्यबुद्धीने वागणारे असतात. पण इतर लोकांच्या मनात यांच्याविषयी आकस असतो. ते अतिशय विश्वासू, हुशार व खुल्या मनाचे असतात. नवनवीन कल्पनांचा स्वीकार करतात. यांना संगीत, ललित कलांमधे रुची असते. बुद्धि निश्च्यात्म्क असते व आत्मविश्वास असतो. संयम हा त्यांचा मुख्य गुण आहे. स्वतः प्रयत्नपूर्वक केलेल्या कामांचे योग्य फळ मिळण्याची वाट पाहण्याची तयारी असते. पूर्ण विचार करून निर्णय घेतात.
२३) शुभ :- २९३°|२०' - ३०६°|४०'
या व्यक्ती प्रसन्न व्यक्तिमत्वाच्या व समाजाकडून आदर मिळवणाऱ्या असतात. सुदैवी, धर्माने वागणारे, सत्यवादी, व शुद्ध मनाचे असतात. सहसा न चिडणारे व नम्र स्वभावामुळे सर्वांचे लाडके असतात. कामाच्या ठिकाणी स्वतःची गुणवत्ता सिध्द करतात. नावाप्रमाणेच हा योग अतिशय शुभ आहे. यांना कधीही पैशाची ददात रहात नाही. संत - साधु मंडळीचा आशिर्वाद लाभतो.
२४) शुक्ल :- ३०६°|४०' - ३२०°|००'
या योगावर जन्मणारे जातक खुप सत्यवादी, बुद्धिमान, सुंदर व प्रसिद्ध असतात. यांना धार्मिक ग्रंथांचा अभ्यास करणे आवडते व ललित कलांमध्येहि गती असते. कलेच्या कोणत्याही आविष्कारात हे पारंगत होऊ शकतात. यांना कवित्वाची आवड असते व स्वतः उत्तम कवि असतात. शिक्षणात रस असतो. सधन असतात. स्वतःच्या तेजस्वी व्यक्तिमत्वाने लोकांवर छाप पाडतात.
२५) ब्रह्म :- ३२०°|००' - ३३३°|२०' 
हा योग जातकासाठी अतिशय शुभ आहे. यांची देवावर प्रचंड श्रद्धा असते. पवित्र धर्मग्रंथांचे ज्ञान होण्यासाठी प्रयत्न असतो. विद्वान लोकांशी मैत्री असते. बळकट व धैर्यशील वृत्तीचे असतात. वेद- उपनिषदांचा अभ्यास करतात. सर्वमान्य असे भाषण करतात. हठयोगद्वारे साधना करु शकतात. समाजात प्रेम व आदर मिळवतात.     
२६) इंद्र :- ३३३°|२०' - ३४६°|४०'
    या योगावरील जातक नि:स्वार्थी, अतिशय धनवान, व सुदैवी असतात. ते यशस्वी, अधिकारी व प्रत्येक कर्तव्य उत्कृष्टपणे पार पाडणारे असतात. कौटुंबिक सौख्य उत्तम मिळते. व्यवहार कुशलतेने पार पाडतात. पण या योगाची अशुभ बाजु म्हणजे जातकाची आयुर्मर्यादा कमी असते.
२७) वैधृति :- ३४६°|४०' - ३६०°|००'
हा अशुभ योग आहे. या योगावरिल जातक लोभी, अतिशय बडबड्या स्वभावाचे व आयुष्यातील सुरुवातीची काही वर्षे द्विधा मन:स्थितीचे असतात. पण हे लोक उत्साही व सकारात्मक असतात. हाती घेतलेले काम खिलाडूवृत्तीने पूर्ण करतात. इतरांना मदत करण्याची तयारी असते. आधुनिक जीवनशैलीची आवड असते. यांचा जीवनाकडे पहाण्याचा दृष्टीकोन इतरांपेक्षा वेगळा असतो. 

Friday, March 22, 2019

भाग्यांक नऊ

भाग्यांक नऊ

भाग्यांक क्रमांक ९  हा मंगळ ग्रहाच्या अधिपत्याखाली येतो. ज्योतिषीय दृष्ट्या मंगळ हा ग्रह शौर्य, बेधडक वृत्ती, तापट स्वभाव दर्शवतो. तो लढाऊ वृत्तीचा असला, तरी त्याच्याकडे गुरू सारखे नियोजन, शनि सारखी संयमी वृत्ती, रवीचा अधिकार नाही. त्यामुळे एक घाव दोन तुकडे, तडकाफडकी घेतलेले निर्णय आणि मग त्याचे भोगावे लागणारे परिणाम त्याचा ठपका या ग्रहावर आहे. पण तरीसुद्धा, जिगरबाज नेतृत्व, लढाऊ वृत्ती प्रचंड आत्मविश्वास हे गुणही हाच ग्रह दर्शवतो. यामुळेच नऊ हा भाग्यांक असलेले लोक ( ज्यांची जन्मतारीख ९, १८, २७ आहे)  स्वकर्तुत्वावर विश्वास असणारे, जे जे चॅलेंजिंग वाटेल ते करायला उत्सुक असणारे असतात. १८ तारीख म्हणजे रवि आणि शनि यांचे combination. ज्योतिषीय दृष्ट्या हे दोघे शत्रू ग्रह आहेत तर पौराणिक कथानुसार शनि हा रवीपुत्र आहे. रवि आत्माकारक, तेजस्वी, ग्रहमालेचा राजा म्हणून अधिकार व अहंकार बाळगणारा शनि संयम, चिकाटी पण विलंब आणि नैराश्य दाखवणारा असा आहे. यामुळे या तारखेचे लोक जेव्हा एखादे काम हाती घेतात तेव्हा त्याचे संपूर्ण नियोजन, योग्य आराखडा त्यांचा तयारच असणार. सगळ्या गोष्टी त्याप्रमाणे होतात ना हेही ते सतत जोखत असतात, आणि मंगळाचे अधिपत्य असल्याने कामाची पूर्तता होईपर्यंत ते स्वस्थ रहात नाहीत. मूळ पत्रिकेतील हे तीन ग्रह कसे आहेत हेही महत्वाचे आहेच. जर दुर्दैवाने यातील कोणताही ग्रह कुयोगात असेल म्हणजेच स्वतःचे सकारात्मक परिणाम देण्यात कमी पडत असेल तर यांच्या या गुणांचे म्हणावे तसे कौतुक होत नाही आणि मग एक अस्वस्थता यांना ग्रासू लागते. पण एकूणच या तारखेचे लोक म्हणजे 'नाद करायचा नाय' असेच असतात. २७ तारिख म्हणजे चंद्र आणि नेपच्यून यांची जोडी. यांची कल्पना शक्ती अफाट असणार. चंद्र म्हणजे चंचलता, प्रेम आणि नेपच्यून म्हणजे भावविश्व. हे ज्या गोष्टी शब्दातीत असतात त्या अनुभवू शकतात. अव्यक्त अशा भावना, अवर्णनीय सौंदर्य वगैरे हे मानसिक स्तरावर अनुभवतात, पण म्हणून हे सारखेच कल्पनाविश्वात रममाण असतात असं नाही कारण ultimate effect हा मंगळाचा असतो. अनेक अनुभव घेऊनही हे लोक भानावर रहातात. यामुळेच परिस्थितीवर नियंत्रण मिळवणं यांना सहज असतं. असं असलं तरी काही वेळा हे चुकीचं ठरू शकतं, पण तरी पत्रिकेतला मंगळ शुभयोगात असल्यास निदान यातून तयार होणारा आडमुठेपणा यांच्या स्वभावात असणार नाही आणि वागण्यात एक सादगी असेल हे नक्की.
या भाग्यांकाच्या लोकांमध्ये मुळातच स्वभावदोष कमी असतात असं म्हणायला हरकत नाही. आहेत ते गुण अधोरेखित करण्यासाठी भाग्यांक तक्त्याचा निश्चित उपयोग होईल. बाकी यांच्याकडे पाहून एकच गाणं आठवतं, ते म्हणजे ' हमसे है यह जमाना , दुनिया को है दिखाना .....!' so enjoy your energy with patience. 

Wednesday, January 23, 2019

भाग्यांक म्हणजे ....

भाग्यांक म्हणजे काय? 

भाग्यांक म्हणजे व्यक्तीच्याजन्मतारखेची एक अंकी बेरीज. या अंकात जन्म महिना व जन्मवर्ष यांचा विचार होत नाही. म्हणजेच व्यक्तीची जन्मतारीख जर १, १० किंवा १९,२८ यापैकी काहीही असली तरी त्यांचा भाग्यांक एक असेल तसेच ज्यांची जन्मतारीख ५,१४,२३ यापैकी असते त्यांचा भाग्यांक पाच असेल याप्रमाणे. जेव्हा पूर्ण जन्मतारखेची म्हणजेच जन्म तारीख, महीना व पूर्ण चार आकडी वर्ष यांची एक अंकी बेरीज जी येईल त्याला अंकशास्त्रात 'प्रारब्ध अंक' असे म्हणले जाते. आपल्या आयुष्यात घडणाऱ्या घटनांमध्ये या दोन्ही अंकांचा खूप मोठा वाटा असतो. आपल्या आयुष्यातील अनेक महत्त्वाच्या  गोष्टी या अंकांच्या अंमलाखाली असल्याचे तुमच्या लक्षात येईल. उदा: तुमचा विवाह, नोकरीचा पहिला दिवस किंवा interview ची तारिख वगैरे. थोडा विचार करून बघा बरं ! असे १ ते ९ या अंकांचा विचार या शास्त्रात केला जातो. आपण पुढील पोस्टमध्ये प्रत्येक अंकाचा स्वतंत्र विचार करू.

मागील पोस्ट मध्ये मी भाग्यांक तक्त्याचा (bhagyank chart) उल्लेख केला आहे. प्रत्येक भाग्यांकाचा तक्ता वेगळा असतो. शास्त्राप्रमाणे सोने, चांदी अथवा तांब्याच्या पत्र्यावर असा तक्ता बनवून त्याचा ताईत करून तो जास्तीत जास्त वेळ आपल्या बरोबर राहिल्याने हे अंक निश्चितच आपल्यासाठी सकारात्मक परिणाम करणारे ठरू शकतात. अन्यथा साध्या कागदावर ठराविक पद्धतीने केलेला तक्ता देखील परिणाम कारक ठरू शकतो असे माझे मत आहे. प्रत्येकाने स्वानुभवाने निर्णय घेणे योग्य होईल.

अंकशास्त्रात प्रत्येक अंक हा एक ग्रह निर्देशित करतो. ते कोणते ते पाहू.
१ --- रवि, २ --- चंद्र, ३ --- गुरु, ४ --- हर्षल, ५ --- बुध, ६ --- शुक्र, ७ --- नेपच्यून, ८ --- शनि, ९ --- मंगळ
आपल्या भाग्यांकावर कोणत्या ग्रहाचा अंमल आहे हे तुम्ही आता ओळखू शकाल. प्रत्येक ग्रहांचे स्वरूप काय आहे हे वेध भविष्याचा येथे मी पोस्ट करेन तर या पुढच्या पोस्ट मधे प्रत्येक अंक काय दर्शवतो हे आपण पाहू.

तुम्हाला हा लेख कसा वाटला याबद्दल नक्की comment करा आणि या शास्त्राबद्दल आणखी जाणून घ्या www.pradnyaastro.blogspot.com वर !
तुमचे प्रश्न most welcome !!

विवाह गुणमेलन कशासाठी?

       
सौ प्रज्ञा तिखे
(ज्योतिष शास्त्री)


घरात कोणी उपवर मुलगा किंवा मुलगी असली की घरात पंचांग, पत्रिका, गोत्र अशा चर्चा सुरू होतात. आधी love की arrange यावरून बरीच खलबतं झालेली असतात, दोघांना आईवडिलांनी प्रत्यक्ष किंवा आडून-आडून विचारुन झालेलं असतं आणि त्यांचा green signal मिळाला कि 'नावनोंदणी' झालेली असते. ज्यांचा पत्रिकांवर विश्वास नाही त्यांनादेखील नियमांमध्ये राहून विवाह मंडळात पत्रिका रजिस्टर करावीच लागते. तर काही मुलं ही स्वतःहून पत्रिका गुणमेलन दाखवणारे apps download करून त्यावर आपला 'choice' बसतो का हे पडताळून घेणारेही असतात. ( हा अनुभव मला एका विवाहमेळ्यात 'ज्योतिषी' म्हणून गेले असताना आला आणि फार गंमत वाटली.) पण एकूणच पंचागात जो गुणमेलनाचा तक्ता दिला आहे तो पाहून १८ च्या वर गुण दिसले कि 'हूश्श' करणारे लोक असतात, हा आकडा अजून वरचा असला तर आनंदतात आणि ३६ गुण असले तर jackpot लागला असे समजणारेही असतात. तर अनेकांच्या मनाचा गोंधळ उडतो कि पत्रिका पहावी का नाही?
पण मुळात हे गुणमेलन कशासाठी? आणि जास्तीत जास्त गुणांनी पत्रिका जुळते म्हणजे नेमके काय? आत्ताच्या chatting वरून स्वभाव, आवडी-निवडी जुळतात हे लक्षात घेऊन लग्नाची मजल मारणाऱ्या पिढीला या गुणमेलनाची आवश्यकता आहे का? या साऱ्याची चर्चा करण्यासाठी हा लेख.
आता आधी गुणमेलन म्हणजे काय? तर पत्रिकेत वधू/ वराच्या वर्ण, वश्य, तारा, योनी, ग्रहमैत्री, गण, राशीमैत्री व नाडी असे अनुक्रमे चढत्या भाजणीचे निकष आहेत. यात वर्ण जास्तीत जास्त १ गुण, वश्य ला २ गुण अशा प्रकारे १+ २ ........ +८ असे एकूण ३६ गुण पत्रिकेला लावले जातात. यातला प्रत्येक निकष हा आयुष्याच्या वेगवेगळ्या अंगांना निर्देशित करतो. उदा. वर्ण -- तुमची धनप्रवृत्ती दर्शवेल, गण -- स्वभाव वृत्ती, तारा दुसऱ्या बद्दलचा दृष्टिकोन वगैरे. पण एकूणच हे सारे निकष तुमचा स्वभाव व आरोग्य या बाजूने विचार करणारे आहेत, जे विवाहाच्या दृष्टीने महत्वाचेच आहेत. आता जेव्हा जास्तीत जास्त गुण जुळतात तेव्हा नेमके कसे असते तर तुमच्या सकारात्मक तसेच तुमच्या नकारात्मक बाबतीतही समोरचा तुम्हाला पुरक असतो हे दिसते. एखादी मुलगी तापट स्वभावाची आहे तिची पत्रिका एखाद्या मुलाशी ३६ गुणाने जुळली तर मुलगाही तापटच असणार हे नक्की. (फक्त उदाहरणा दाखल सांगते आहे.) किंवा दुसरे महत्वाचे उदाहरण घेऊ कि समजा मुलाच्या पत्रिकेत संततीयोग विलंबाने आहे आणि चांगल्या गुणांनी जेव्हा पत्रिका जुळते तेव्हा शक्यता आहे की मुलीच्या पत्रिकेतही संततिप्राप्ती उशीरा आहे. तेव्हा सांगायचा मुद्दा हा की पत्रिका अधिकाधिक गुणांनी जुळते तेव्हा ती दोघांच्या +ve तसेच --ve बाजूदेखील तौलनिक दृष्टया सारख्या पातळीवर आणते. मग आता पुढचा मुद्दा लगेच येतो कि म्हणजे ३६ गुणी नकोच का? तर असे नाही. नेमक्या कोणत्या बाबी जास्त समर्पक आहेत हे ज्योतिषाला उत्तम कळते, म्हणून त्यांचे काम त्यांनाच करू द्या. एखाद दोन बाबतीत आयुष्यभर adjust करावं लागतं कारण विवाह म्हणजे एक प्रकारची तडजोडच आहे. त्या एकदोन गोष्टी नेमक्या कोणत्या हे तज्ञ ज्योतिषी नक्कीच सांगू शकतात आणि सांगण्यास अभिमान वाटतो की ज्योतिषीदेखील केवळ पठडीतले गुणमेलन सांगून वाटेला न लावता उत्तम councelling ही करू शकतात. उदा. एका मुलाने त्याच्या मैत्रिणीची पत्रिका स्वतःशी जुळवण्यास आणली. त्यात मुलगी उधळ्या स्वभावाची आहे असा मुद्दा निघाला, पण मुलाच्या पत्रिकेत अर्थप्राप्ती उत्तम होती. मुलीच्या बाबतीत तिचा खर्चिक स्वभाव स्वीकारायची तयारी असल्यास पुढे जायला हरकत नव्हती. त्याप्रमाणे 'मागणी' आणि 'पुरवठा' बिनदिक्कत चालू राहून सुखी संसार चालू आहे...... एकूणच पत्रिकेचे गुण १८ पेक्षा जास्त असतील तर उत्तमच आहे पण जर कमी असतील तर तज्ञ ज्योतिषाकडून नेमके काय जुळत नाही... कुठे कसर आहे हे नीट विचारून घ्यावे. त्याबाबतीत तुम्ही जुळवून घेण्याची क्षमता बाळगून असाल तर well and good. पण हल्ली love marriage चा जमाना आहे आणि पत्रिका पाहिलीसुद्धा जात नाही, मग लग्नानंतर काही प्रश्न उदभवले की उपाय विचारले जातात त्यापेक्षा आधीच तुम्हाला प्रश्नाचे स्वरूप कळले तर उत्तम, नाही का?
अनोळखी देशात प्रवेश करण्यापूर्वी तिकडच्या हवामानाचा अंदाज असला म्हणजे त्याला अनुसरून आपण आपला 'पेहराव' ठरवतो तसंच ज्याच्याबरोबर आयुष्य घालवायचं आहे त्याच्या स्वभावाचा, क्षमतांचा आणि मर्यादांचा अंदाज पत्रिकेवरून येतो. त्यात कुठे कुठे adjust करावं लागेल याचं तज्ञ ज्योतिषी मार्गदर्शन करेलही पण त्याप्रमाणे आपल्यालाच पूर्ण आयुष्य काढावं लागेल हे लक्षात घेऊन भानावर राहुनच निर्णय घेण्याचे काम करायला हवे.
जे विवाह या संकल्पनेविषयी पूर्ण प्रगल्भ आहेत त्यांच्या बाबतीत गुण कमी जुळत असले तरी हरकत नाही असे माझे ठाम मत आहे. मात्र ही प्रगल्भता दोन्ही बाजूत असली पाहिजे. अजून एक प्रश्न असतो तो म्हणजे पत्रिका चांगली जुळुनही विवाह का टिकला नाही असा. यात मी म्हणेन की ज्योतिष जाणकाराची काही टक्के चूक असेलही, पण बऱ्याचदा वधू- वरांच्या आनंदाला महत्त्व देण्यापेक्षा इतर व्यवहारीक फायदा पाहून लग्नाला भरीस पाडणारेही कमी नसतात. पूर्ण कल्पना देऊनसुद्धा काही वेळा लग्नाचा घाट घातला जातो. असो, तो ज्याच्या त्याच्या वैयक्तिक विचारांचा भाग आहे. आता मुख्य मुद्दा असा की पत्रिकेत गुण किती जुळले पाहिजेत? तर आपल्या दृष्टीने नेमके महत्त्व कशाला आहे ते नीट लक्षात घेऊन त्याला पूरक अशी जी पत्रिका असेल ती पत्रिका जरी १८ पेक्षा कमी गुण दाखवत असेल तरी हरकत नाही. (तुम्ही प्राधान्य कशाला देता हे महत्त्वाचे आहे.)कमी गुण जुळत असूनही सुखी संसार असलेली कुटुंब पहाण्यात आहेत हे आवर्जून सांगते. पत्रिका नीट पाहून त्यातील गुण-दोष लक्षात घेऊन त्यात समतोल राखणारी पत्रिका असल्यास उत्तमच अन्यथा जास्त गुण जुळणारी पत्रिका हा पर्याय सदैव खुला आहेच. योग्य मार्गदर्शन, सल्ला आणि त्यापुढे तो अंमलात आणण्याची तुमची जागृत विवेकबुद्धी हीच यशस्वी सहजीवनाची पायरी आहे. शेवटी म्हणतात ना.....  SUCCESSFUL MARRIAGE REQUIRES FALLING IN LOVE MANY TIMES, ALWAYS WITH THE SAME PERSON.

सौ प्रज्ञा तिखे
(Ph. 7776058784)

Please follow my blog , if you find it informative!!